Tirana është vetëm “maja e ajsbergut” për sa i përket varfërisë. Fotografia “bardh e zi” e mospasjes gati në mjerim u shfaq më e gjallë se kurrë në rrethe edhe gjatë vitit të shkuar. Gati 40 për qind e asaj që një familje shqiptare shpenzoi gjatë 2022-shit shkoi për t’u ushqyer. Në vendet e Rajonit ky tregues nuk e kalon nivelin e 27 për qind, ndërsa në Bashkimin Europian vetëm 15 për qind.
Fakti që pesha e shpenzimeve për ushqim në raport me totalin në vend është në nivele kaq të larta nuk do të thotë se shqiptarët ushqehen më mirë se qytetarët e tjerë të Europës apo Rajonit. “Kjo vjen për dy arsye. E para janë të ardhurat e ulëta. Duke qenë pagat e ulëta, atëherë një pjesë e mirë e tyre rrjedhimisht shkon për ushqimeve. E Dyta është se në Shqipëri çmimet e ushqimeve janë ndjeshëm më të larta se në vendet e Bashkimit Europian”, thotë për A2 CNN Xhonsila Hoxha, eksperte e ekonomisë.
Për t’u ushqyer, veshur, kujdesur për shëndetin, paguar telefonin apo shkollën për fëmijët, një familje shqiptare vitin e shkuar shpenzoi mesatarisht 88 mijë e 367 lekë. Në raport me vitin 2021, shpenzimet janë zgjeruar me rreth 3 mijë e 800 lekë apo 4.5 për qind.
“Rritja ka ardhur kryesisht si pasojë e presioneve të larta inflacioniste të cilat sollën rritje çmimesh veçanërisht vitin e shkuar”, thotë Hoxha.
Sipas anketës së kryer nga Instituti i Statistikave, pjesa më e madhe e shpenzimeve mujore, gati 40 për qind kanë shkuar për ushqim dhe pije. Sipas tyre, paratë i shpenzojnë kryesisht për bukë dhe bulmet, ndërsa mishin e kanë rralluar.
Peshë të konsiderueshme për familjet shqiptare vitin e shkuar kanë pasur edhe shpenzimet për qiranë apo mobilimin e banesës, ndjekur nga drekat e darkat në restorante dhe transporti. Rreth 5 për qind e shpenzimeve mujore të familjeve rezulton të kenë shkuar për veshje dhe vetëm 3.5 për qind për arsimimin e fëmijëve.
“Kjo vjen si pasojë e dy arsyeve. të ardhurat janë aq të ulëta sa shumica e tyre duhet të shkojë për ushqim dhe çmimet e këtyre të fundit janë rritur ndjeshëm”, thotë Hoxha.
Tirana është qarku ku familjet shpenzojnë më tepër, 104 mijë e 426 lekë në muaj. Në Korçë, Durrës, Fier dhe Shkodër, familjet shpenzojnë mesatarisht 83 mijë lekë në muaj. Ndërkohë në Kukës dhe Dibër familjet shpenzojnë jo më shumë se 73 mijë lekë në muaj. Kjo shifër është 30 për qind më e ulët se shpenzimet e familjeve në Tiranë.
“Është kjo fotografia bardh e zi mes periferisë dhe qendrës. Hendeqe të mëdha në shpenzime që lipsin nevojën për politika nga pushteti qendror dhe ai vendor”, thotë Hoxha.
Gjetjet e INSTAT tregojnë se vitin e shkuar në vend pati 785 mijë e 973 familje në vend nga mbi 765 mijë gjatë 2021-shit. Në total ato shpenzuan 67 miliardë lekë vitin e shkuar nga rreth 64.7 miliardë gjatë 2021-shit.
Kriza e çmimeve vitin e shkuar thelloi hendekun mes jetesës në Tiranë dhe rrethe. Shpenzimet mujore të një familje në Dibër vitin e shkuar ishin 30 për qind më të ulëta se në kryeqytet dhe gati 20 për qind më pak se mesatarja në shkallë vendi. Të dhënat nga Instituti i Statistikave tregojnë se nga mbi 104 mijë lekë në muaj në Tiranë dhe rreth 88 mijë e 300 lekë në gjithë vendin, në Dibër familjet shpenzuan vetëm 72 mijë e 724 lekë.
“Kjo është dilema e madhe në qarqe, por edhe në nivel kombëtar. në raport me atë që prodhohet në qarqe, ajo që kthehet në interesin publik është shumë e pakët. Ndaj ka edhe kështu disbalancash”, thotë për A2 CNN, Agron Haxhimali, ekspert i politikave vendore.
Të dhënat nga Instituti i Statistikave tregojnë se shpenzimet e familjeve në Tiranë gjatë vitit të shkuar në raport me 2021-shin u zgjeruan me 5 për qind dhe në shkallë vendi me 4.5 për qind. Po r e njëjta nuk ndodhi edhe në rrethe. Në qytetin verior të Dibrës shpenzimet u rritën me vetëm 0.9 për qind.
“Kemi dështim të politikave të zhvillimit të rajoneve. Nuk dimë se ku duhet të mbështet zhvillimi i atij qarku, Kjo ka bërë që njerëzit të kenë më pak të ardhura e rrjedhimisht të shpenzojnë më pak”, thotë Haxhimali.
Të dhënat e INSTAT tregojnë se gjatë vitit 2021 ishte Kukësi me nivelin më të ulët të shpenzimeve të familjeve, pozicion të cilin e ka marrë tashmë Dibra.
Shqipëria është aktualisht vendi i parafundit në Ballkan për nivelin më të ulët të të ardhurave për frymë. Mali i Zi kryeson me mbi 9 mijë e 400 dollarë për frymë, ndjekur nga Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina. Kosova është vendi me nivelin më të ulët të të ardhurave për frymë me 5 mijë e 270 dollarë. (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
