Sulmi ushtarak SHBA-Izrael ndaj Iranit ka ndërprerë transportin tregtar në Gjirin Persik, një burim kyç i karburantit dhe produkteve të naftës. Ndërprerja menjëherë rriti çmimet e këtyre furnizimeve me energji në tregjet financiare.
Disa rafineri nafte në Lindjen e Mesme, Kinë dhe Indi mbyllën njësitë e tyre të naftës bruto për shkak të konfliktit të ashpër në Lindjen e Mesme, shkruan A2.
Si rezultat i një perspektive më të ulët të furnizimit në tregjet e karburantit, kontratat e ardhshme të naftës evropiane arritën nivelin e tyre më të lartë që nga tetori 2022, në 1,130 dollarë.
ÇFARË ËSHTË NGUSHTICA E HORMUZIT?
Ngushtica shtrihet midis Omanit dhe Iranit dhe lidh Gjirin në veri të tij me Gjirin e Omanit në jug dhe Detin Arabik përtej. Është 21 milje (33 km) e gjerë në pikën e saj më të ngushtë, me korsinë e transportit detar vetëm 2 milje (3 km) të gjerë në të dy drejtimet.
PSE KA RËNDËSI?
Rreth një e pesta e konsumit të përgjithshëm të naftës në botë kalon nëpër ngushticë. Më shumë se 20 milionë fuçi naftë të papërpunuar, kondensate dhe karburante kaluan nëpër ngushticë çdo ditë vitin e kaluar mesatarisht, treguan të dhënat nga firma analitike Vortexa. Anëtarët e OPEC-ut, Arabia Saudite, Irani, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Iraku eksportojnë pjesën më të madhe të naftës së tyre të papërpunuar nëpërmjet ngushticës, kryesisht në Azi. Katari, ndër eksportuesit më të mëdhenj të gazit natyror të lëngshëm në botë, dërgon pothuajse të gjithë LNG-në e tij nëpërmjet ngushticës. Prodhuesit kryesorë të OPEC+, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, kanë rritur eksportet e naftës në ditët e fundit si pjesë e planeve të emergjencës. Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite kanë kërkuar të gjejnë rrugë të tjera për të anashkaluar ngushticën. Rreth 2.6 milionë fuçi në ditë (bpd) kapacitet i papërdorur nga tubacionet ekzistuese të Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Arabisë Saudite mund të jenë në dispozicion për të anashkaluar Hormuzin, tha Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë në qershor të vitit të kaluar.
Flota e Pestë e SHBA-së, me seli në Bahrein, është e ngarkuar me mbrojtjen e transportit tregtar në zonë.
PIKA E MBYTJES PËR NAFTËN, GAZIN DHE PRODUKTE TË TJERA
Rreth 20% e naftës globale, përfshirë nga prodhuesit Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Iraku, Kuvajti dhe Irani, kalon nëpër Hormuz, së bashku me vëllime të mëdha të gazit natyror të lëngshëm (LNG) nga Katari. Duke u larguar nga energjia ruse që nga pushtimi i Ukrainës, Evropa tani mbështetet më shumë në importet nga rajoni i Gjirit. Midis vendeve evropiane, Britania, Italia, Belgjika dhe Polonia janë më të varurat nga importet e LNG-së që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit, sipas të dhënave nga Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë.
Gjiri është gjithashtu një eksportues i madh i propanit, butanit dhe etanit, të cilët përdoren për ngrohje, karburant dhe në bujqësi, sipas të dhënave nga ndërmjetësi Kpler. Më shumë se 200 anije, përfshirë cisterna nafte dhe gazi të lëngshëm, kanë hedhur spirancën rreth Ngushticës së Hormuzit dhe ujërave përreth si rezultat i konfliktit me Iranin, tregojnë të dhënat e transportit detar. Kjo ka rritur menjëherë çmimet e naftës dhe gazit.
ÇFARË TJETER PREKET PËRVEÇ FURNIZIMIT ME ENERGJI?
Fluksi i madh i mallrave tregtare midis Evropës dhe Azisë ka kaluar prej kohësh nëpër Kanalin e Suezit. Shumë anije në atë rrugë u ridrejtuan rreth Afrikës në fund të vitit 2023 pas sulmeve në Detin e Kuq nga rebelët Huthi të Jemenit, por, para shpërthimit të konfliktit të Iranit, kompanitë e transportit detar kishin peshuar përdorimin në rritje të korridorit kritik tregtar Azi-Evropë. Kompanitë e transportit detar të dielën filluan përsëri të ridrejtonin anijet rreth Afrikës, larg Kanalit të Suezit, duke rritur potencialisht tarifat e mallrave dhe duke rritur koston e mallrave të importuara.
SULME TË VAZHDUESHME NDAJ CISTERNAVE TË NAFTËS
Sulmet ndaj cisternave të naftës vazhduan të enjten në Gjirin Persik, pasi cisterna e naftës bruto me flamur të Bahamas, Sonangol Namibe, raportoi se trupi i saj u thye pas një shpërthimi pranë portit Khor al Zubair të Irakut. Rreth 300 cisterna nafte mbetën brenda Ngushticës së Hormuzit, ndërsa trafiku i anijeve brenda dhe jashtë pikës së bllokimit pothuajse u ndal pas shpërthimit të luftës, sipas të dhënave të gjurmimit të anijeve nga Vortexa dhe Kpler, të cilat përjashtojnë disa nga cisternat më të vogla. Çmimet e gazit u rritën gjithashtu të enjten, pasi Presidenti Vladimir Putin paralajmëroi se Rusia mund të ndalojë rrjedhat e mbetura të gazit në Evropë, duke shtuar shqetësimet në lidhje me furnizimin pasi Katari njoftoi forcë madhore për dërgesat e LNG-së. Çmimet e gazit në Evropë u rritën me 5% në 51.44 euro për megavat-orë deri në orën 12:44 GMT, pasi ishin rritur me 8.3% në 52.80 euro/MWh më herët gjatë seancës.
Irani nisi një valë raketash drejt Izraelit herët të enjten, duke dërguar miliona banorë në strehimore kundër bombave ndërsa konflikti hyri në ditën e gjashtë, dhe vetëm disa orë pasi masat për të ndaluar sulmet e SHBA-së u bllokuan në Uashington. Të mërkurën, një nëndetëse amerikane fundosi një anije luftarake iraniane pranë Sri Lankës, duke vrarë të paktën 80 persona, dhe mbrojtjet ajrore të NATO-s shkatërruan një raketë balistike iraniane të lëshuar drejt Turqisë. Furnizimet me naftë bruto nga Iraku dhe Kuvajti mund të fillojnë të ndërpriten brenda ditësh nëse Ngushtica mbetet e mbyllur, duke ulur potencialisht 3.3 milionë fuçi në ditë (bpd) deri në ditën e tetë të konfliktit, thanë analistët e J.P. Morgan në një shënim.
Iraku, prodhuesi i dytë më i madh i naftës bruto në Organizatën e Vendeve Eksportuese të Naftës, ka ulur prodhimin me gati 1.5 milion fuçi në ditë për shkak të mungesës së magazinimit dhe një rruge eksporti, thanë zyrtarët për Reuters. Katari, prodhuesi më i madh i gazit natyror të lëngshëm në Gjirin Persik, deklaroi të mërkurën situatën e forcës madhore në eksportet e gazit, me burime që thonë se një kthim në vëllimet normale të prodhimit mund të zgjasë të paktën një muaj. (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
