Bisedimet e paqes midis SHBA-së dhe Iranit kanë vënë në qendër të vëmendjes rezervat e Iranit prej rreth 440 kilogramësh uranium të pasuruar në 60%, material që mund të përdoret për disa armë bërthamore nëse pasurohet më tej.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, dëshiron që Irani të heqë dorë nga uraniumi i pasuruar dhe të heqë dorë nga pasurimi i mëtejshëm për ta parandaluar ndërtimin e një arme bërthamore, shkruan A2.
Nga ana e tij, Irani këmbëngul se ka të drejtë të pasurojë uranium për qëllime civile dhe mohon se kërkon një bombë. Një zyrtar i lartë i administratës Trump tha se vijat e kuqe të Uashingtonit përfshinin ndërprerjen e pasurimit të uraniumit, çmontimin e objekteve kryesore të pasurimit, rikuperimin e uraniumit të pasuruar shumë dhe pranimin e një kuadri më të gjerë deeskalimi që përfshin aleatët rajonalë.
Por, çfarë është uraniumi i pasuruar dhe si do të transportohej?
Uraniumi i pasuruar është uranium me një përqindje më të lartë të shtuar të një izotopi specifik - uraniumit 235. Xeherori natyror i uraniumit zotëron rreth 0.7% të uraniumit 235 dhe rreth 99.3% të një izotopi të ndryshëm - uraniumit 238.
U-235 është ajo që nevojitet për uraniumin e pasuruar, pasi ai shpërbëhet më lehtë se U-238, tha Darya Dolzikova, Bashkëpunëtore e Lartë Kërkimore në programin e Përhapjes dhe Politikës Bërthamore të Institutit Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara.
"Kjo është ajo që është pasurimi, po rrit përqindjen e uraniumit 235, izotopit të zbërthyeshëm që mund të përballojë një reaksion zinxhir brenda uraniumit," i tha ajo Reuters.
Uraniumi i pasuruar nuk është vetëm për armë bërthamore, por edhe për energji bërthamore. Për prodhimin e energjisë, duhet të ketë midis 3-5% të U-235 në uranium, që do të ishin nivelet për reaktorët bërthamorë civilë. "Për një armë bërthamore, po flasim për afërsisht 90% uranium 235," shpjegoi Dolzikova.
Kur uraniumi përmban 20% ose më shumë uranium-235, ai konsiderohet shumë i pasuruar.
SI PASUROHET URANIUMI
Dolzikova shpjegon se, ndërsa ka metoda të tjera për pasurimin e uraniumit, Irani po përdorte centrifuga. "Është një tub shumë i gjatë," tha ajo. Centrifuga të shumta janë të lidhura së bashku në atë që njihet si "kaskada". Heksafluoridi i uraniumit - forma e gaztë e uraniumit - futet më pas. Centrifugat rrotullohen me shpejtësi jashtëzakonisht të larta dhe gjatë këtij procesi, ato gradualisht ndajnë uraniumin 238 nga uraniumi 235.
"Pra, duke kaluar atë heksafluorid uraniumi përmes kaskadave të centrifugave, kështu fillon të grumbullohen përqindje më të mëdha të uraniumit 235 në materialin e prodhuar", tha Dolzikova. Uraniumi i pasuruar për prodhimin e energjisë - midis 3-5% - transportohet rregullisht në të gjithë botën. Lidhur me atë që nevojitet për të transportuar materialin, Dolzikova tha se përdoren kontejnerë të specializuar dhe automjete të specializuara "shumë të mbrojtura".
Uraniumi do të transportohej në "fuçi të mëdha", tha ajo.
Për uraniumin shumë të pasuruar, procesi është shumë më kompleks. Do të duheshin kontejnerë shumë më të vegjël, si dhe do të duhej të paketohej dhe vulosej në një mënyrë shumë të saktë për të parandaluar çdo dridhje ose pika uji që hyjnë brenda fuçive.
"Për shkak të përqendrimit të uraniumit 235 në të, ju përballeni me një rrezik shumë më të lartë kritikaliteti, në thelb një shpërthim të atij materiali, i cili nuk do të ishte i njëjtë me shpërthimin e një arme bërthamore, por është ende një shqetësim", tha Dolzikova. "Nuk është një situatë e thjeshtë ta hedhësh në pjesën e pasme të një kamioni dhe ta zhvendosësh." Ajo tha gjithashtu se uraniumi i pasuruar në Iran shkakton ndërlikime shtesë. "Nuk jemi 100% të sigurt se ku është materiali ose në çfarë gjendjeje është." (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
