Një luftë e re në pritet të shpërthejë në Azinë Qëndrore. Pakistani dhe Afganistani, dy vende kufitare por në rivalitet të përhershëm rrezikojnë të përfshihen në një konflitk të zgjatur.
Pakistani ka qenë miku më i ngushtë i talebanëve afganë për dekada të tëra. Ishte Islamabadi ai që ndihmoi në lindjen e talebanëve në fillim të viteve 1990 - si një mënyrë për t'i dhënë Pakistanit "thellësi strategjike" në rivalitetin e tij me Indinë. Por, çfarë ka shkuar keq?
Pakistani kreu sulme ajrore në qytetet kryesore të Afganistanit gjatë javës së kaluar thanë zyrtarët në Islamabad dhe Kabul, duke përshkallëzuar përleshjet kufitare midis fqinjëve islamikë për muaj të tërë, shkruan A2.
Sulmet ajrore dhe tokësore, të cilat goditën postet ushtarake të talebanëve, selitë dhe depot e municioneve në sektorë të shumtë përgjatë kufirit, erdhën pasi Afganistani nisi një sulm ndaj forcave kufitare pakistaneze, thanë zyrtarët. Të dyja palët raportuan humbje të mëdha në luftime, të cilat ministri i mbrojtjes i Pakistanit tha se përbënin një "luftë të hapur".
Tensionet janë rritur që kur Pakistani nisi sulme ajrore ndaj objektivave militante në Afganistan fundjavën e kaluar. Më parë, përleshjet kufitare midis dy vendeve vranë dhjetëra ushtarë në tetor derisa negociatat e lehtësuara nga Turqia, Katari dhe Arabia Saudite ndaluan armiqësitë dhe u vendos një armëpushim i brishtë. Konflikti në përshkallëzim është shumë larg mbështetjes historike të Islamabadit për talebanët.
Por, pse dy vende fqinje tashmë ndodhen përballë një konflikti të ri?
Pakistani e mirëpriti rikthimin në pushtet të talebanëve në vitin 2021, me kryeministrin e atëhershëm Imran Khan që tha se afganët kishin "thyer prangat e skllavërisë". Por Islamabadi shpejt zbuloi se talebanët nuk ishin aq bashkëpunues sa kishte shpresuar.
Islamabadi thotë se udhëheqja e grupit militant Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) dhe shumë prej luftëtarëve të tij janë të vendosur në Afganistan, dhe se kryengritësit e armatosur që kërkojnë pavarësi për provincën jugperëndimore pakistaneze të Balochistanit gjithashtu e përdorin Afganistanin si një strehë të sigurt. Militantizmi është rritur çdo vit që nga viti 2022 me sulmet nga TTP dhe kryengritësit Baloch në rritje, sipas Armed Conflict Location & Event Data, një organizatë globale monitorimi. Kabuli nga ana e tij ka mohuar vazhdimisht se u ka lejuar militantëve të përdorin territorin afgan për të nisur sulme në Pakistan.
Talebanët afganë thonë se Pakistani strehon luftëtarë nga armiku i tij, Shteti Islamik, një akuzë që Islamabadi e mohon. Islamabadi thotë se armëpushimi nuk zgjati shumë për shkak të sulmeve të vazhdueshme të militantëve në Pakistan nga Afganistani, dhe që atëherë ka pasur përleshje të përsëritura dhe mbyllje kufijsh që kanë ndërprerë tregtinë dhe lëvizjen përgjatë kufirit të thyer.
ÇFARË I SHKAKTOI PËRPLASJET MË TË FUNDIT?
Një ditë para sulmeve të fundjavës së kaluar, burime pakistaneze të sigurisë thanë se kishin "prova të pakundërshtueshme" se militantët në Afganistan qëndronin pas një vale të fundit sulmesh dhe bombardimesh vetëvrasëse që synonin ushtrinë dhe policinë pakistaneze, thekson Reuters. Burimet renditën shtatë sulme të planifikuara ose të suksesshme nga militantët që nga fundi i vitit 2024, të cilat ata thanë se ishin të lidhura me Afganistanin.
Një sulm javën e kaluar që vrau 11 persona të sigurisë dhe dy civilë në distriktin Bajaur u ndërmor nga një shtetas afgan, sipas burimeve të sigurisë pakistaneze. Ky sulm u mor përsipër nga Talibanët.
KUSH JANË TALEBANËT PAKISTANEZË?
Talibanët pakistanezë u formua në vitin 2007 nga disa grupe militante aktive në Pakistanin veriperëndimor. Njihet zakonisht si Talebanët Pakistanezë.
TTP-ja ka sulmuar tregje, xhami, aeroporte, baza ushtarake, stacione policie dhe gjithashtu ka fituar territor - kryesisht përgjatë kufirit me Afganistanin, por edhe thellë brenda Pakistanit, duke përfshirë Luginën Sëat. Grupi ishte pas sulmit të vitit 2012 ndaj nxënëses së atëhershme Malala Yousafzai, e cila mori Çmimin Nobel për Paqen dy vjet më vonë.
TTP-ja gjithashtu luftoi përkrah talebanëve afganë kundër forcave të udhëhequra nga SHBA-të në Afganistan dhe strehoi luftëtarë afganë në Pakistan. Pakistani ka nisur operacione ushtarake kundër TTP-së në tokën e vet me sukses të kufizuar, megjithëse një ofensivë që përfundoi në vitin 2016 i uli në mënyrë drastike sulmet deri disa vjet më parë.
ÇFARË MUND TË NDODHË MË PAS?
Analistët thonë se Pakistani ka të ngjarë të intensifikojë fushatën e tij ushtarake, ndërsa hakmarrja e Kabulit mund të vijë në formën e bastisjeve në postet kufitare dhe më shumë sulmeve guerile ndërkufitare për të synuar forcat e sigurisë. Në letër, ekziston një mospërputhje e madhe midis aftësive ushtarake të dy palëve. Me 172,000, talebanët kanë më pak se një të tretën e personelit të Pakistanit. Talebanët zotërojnë të paktën gjashtë avionë dhe 23 helikopterë, por gjendja e tyre është e panjohur dhe ata nuk kanë avionë luftarakë ose forcë ajrore efektive. Forcat e armatosura të Pakistanit përfshijnë më shumë se 600,000 personel aktiv, kanë më shumë se 6,000 automjete të blinduara luftarake dhe më shumë se 400 avionë luftarakë, sipas të dhënave të vitit 2025 nga Instituti Ndërkombëtar për Studime Strategjike. Vendi është gjithashtu i armatosur me armë bërthamore.
(A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
