Një plan rezervë për të siguruar që Evropa të mund të mbrohet duke përdorur strukturat ekzistuese ushtarake të NATO-s nëse SHBA-të largohen, po fiton terren pasi ka marrë mbështetjen e Gjermanisë, një kundërshtare afatgjatë e një qasjeje “vepro vetëm”.
Zyrtarët që punojnë në plane, të cilat disa zyrtarë i quajnë “NATO Europiane”, po kërkojnë të përfshijnë më shumë europianë në rolet e komandës dhe kontrollit të aleancës dhe të plotësojnë asetet ushtarake amerikane me asetet e tyre, shkruan A2.
Planet që po përparojnë në mënyrë jozyrtare përmes diskutimeve anësore dhe takimeve gjatë darkave brenda dhe përreth Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut nuk synojnë të rivalizojnë aleancën aktuale, thanë pjesëmarrësit. Zyrtarët evropianë synojnë të ruajnë frenimin kundër Rusisë, vazhdimësinë operacionale dhe besueshmërinë bërthamore edhe nëse Uashingtoni tërheq forcat nga Evropa ose refuzon të dalë në mbrojtje të saj, siç ka kërcënuar Presidenti Trump.
Planet, të konceptuara për herë të parë vitin e kaluar, nënvizojnë thellësinë e ankthit evropian mbi besueshmërinë e SHBA-së. Ato u përshpejtuan pasi Trump kërcënoi të sekuestronte Groenlandën nga Danimarka, një anëtare tjetër e NATO-s, dhe tani po fitojnë urgjencë të re mes bllokimit për shkak të refuzimit të Evropës për të mbështetur luftën e Amerikës në Iran.
Çështja thelbësore është se një përmbysje politike në Berlin po i jep shtysë momentumit. Për dekada të tëra, Gjermania i rezistoi thirrjeve të udhëhequra nga Franca për sovranitet më të madh evropian në mbrojtje të saj, duke preferuar ta mbante Amerikën si garantuese përfundimtare të sigurisë evropiane. Kjo po ndryshon tani nën kancelarin gjerman Friedrich Merz për shkak të shqetësimeve në lidhje me besueshmërinë e SHBA-së si aleat gjatë presidencës Trump dhe më tej, sipas njerëzve të njohur me mendimin e tij.
Sfida është e jashtëzakonshme. E gjithë struktura e NATO-s është ndërtuar rreth lidershipit amerikan në pothuajse çdo nivel, nga logjistika dhe inteligjenca deri te komanda më e lartë ushtarake e aleancës.
Evropianët tani po përpiqen të marrin përsipër më shumë nga këto përgjegjësi, të cilat Trump i ka kërkuar prej kohësh. Aleanca do të jetë “më e udhëhequr nga evropianët”, tha së fundmi Sekretari i Përgjithshëm i saj Mark Rutte.
Dallimi tani është se evropianët po ndërmarrin hapa me iniciativën e tyre, për shkak të armiqësisë në rritje të Trump dhe jo si rezultat i nxitjes së SHBA-së. Ditët e fundit, Trump i quajti aleatët evropianë "frikacakë" dhe e quajti NATO-n një tigër letre, duke shtuar, duke iu referuar Presidentit rus Vladimir Putin: "Edhe Putini e di këtë".
“Një barrë që po zhvendoset nga SHBA-ja drejt Evropës është duke vazhduar dhe do të vazhdojë… si pjesë e strategjisë së mbrojtjes dhe sigurisë kombëtare të SHBA-së”, tha presidenti i Finlandës, Alexander Stubb, një nga udhëheqësit e përfshirë në plane.
“Gjëja më e rëndësishme është të kuptojmë se kjo po ndodh dhe gjithashtu ta bëjmë në një mënyrë shumë të menaxhuar dhe të kontrollueshme, në vend që [SHBA-të] thjesht të tërhiqen shpejt”, tha Stubb në një intervistë.
Stubb është një nga të paktët udhëheqës evropianë që ka mbajtur një marrëdhënie të ngushtë me Trumpin dhe vendi i tij ka një nga forcat e armatosura më të forta në kontinent dhe kufirin e tij më të gjatë me Rusinë.
Më herët këtë muaj, Trump kërcënoi të largohej nga NATO për shkak të refuzimit të aleatëve për të mbështetur fushatën e tij në Iran, duke thënë se ky veprim ishte tashmë “përtej çdo rishqyrtimi”. Çdo tërheqje nga aleanca do të kërkonte miratimin e Kongresit, por presidenti mund të zhvendoste trupa ose asete jashtë Evropës, ose të mos jepte mbështetje, duke përdorur autoritetin e tij si komandant i përgjithshëm.
Menjëherë pas kërcënimit të Trump, Stubb e telefonoi presidentin për ta informuar mbi planet e Evropës për të forcuar mbrojtjen e saj.
“Mesazhi bazë për miqtë tanë amerikanë është se pas gjithë këtyre dekadave, është koha që Evropa të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë dhe mbrojtjen e saj”, tha Stubb.
Përshpejtuesi vendimtar politik për Evropën ka qenë ndryshimi historik në Berlin, i cili strehon armë bërthamore amerikane dhe prej kohësh ka shmangur vënien në pikëpyetje të rolit të Amerikës si garant i sigurisë evropiane. Gjermanët dhe evropianët e tjerë kishin frikë se promovimi i lidershipit evropian brenda NATO-s mund t'i ofronte SHBA-së një justifikim për të zvogëluar rolin e saj - një rezultat nga i cili kishin frikë shumë evropianë.
Megjithatë, në fund të vitit të kaluar, Merz filloi ta rivlerësonte atë pikëpamje të mbajtur prej kohësh pasi arriti në përfundimin se Trump ishte i përgatitur të braktiste Ukrainën, sipas njerëzve të njohur me mënyrën e tij të të menduarit. Merz ishte i shqetësuar se Trump po ngatërronte viktimën dhe agresorin në luftë, dhe se nuk kishte më vlera të qarta që të udhëhiqnin politikën amerikane brenda NATO-s, thanë njerëzit.
Një evropianizim i NATO-s “duhej të kishte ndodhur më parë”, tha admirali amerikan në pension James Foggo, i cili mbante poste të larta në NATO dhe ishte i lidhur me të. Ai tha se anëtarët evropianë kanë shumë oficerë dhe udhëheqës shumë profesionistë.
“Mendoj se ata kanë aftësinë. Ata kanë disa nga pajisjet”, por duhet të investojnë dhe të zhvillojnë aftësi më shpejt, tha Foggo.
Tranzicioni është tashmë në proces. Një numër gjithnjë e në rritje i posteve kryesore komanduese të NATO-s tani mbahen nga evropianët dhe shumë ushtrime të mëdha të mbajtura së fundmi ose të planifikuara në muajt në vijim do të drejtohen nga forcat evropiane - veçanërisht në rajonin nordik, ku aleanca kufizohet me Rusinë. (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
