Autoritetet në Iran kanë alarmuar komunitetin ndërkombëtar se sulmet ajrore të ushtrisë amerikane dhe asaj izraelite gjatë konfliktit të vazhdueshëm kanë shkaktuar dëme të mëdha në trashëgiminë kulturore dhe historike të vendit. Sipas Ministrisë së Trashëgimisë Kulturore, Turizmit dhe Artizanatit, të paktën 56 site historike, muzeume e monumente janë dëmtuar apo shkatërruar që kur lufta nisi më 28 shkurt, raporton A2CNN.
Midis objekteve të prekura janë ndërtesa historike në kryeqytetin Teheran, përfshirë Pallatin Golestan, një sit i njohur nën UNESCO-n si pjesë e trashëgimisë botërore, dhe zona historike Naqsh-e Jahan në Isfahan, e njohur për arkitekturën e saj unike safavide. Dëme janë raportuar edhe në provincat Kurdistan, Lorestan, Kermanshah, Bushehr dhe Ilam.
Zyrtarët iranianë dhe ekspertët e trashëgimisë kulturore ngrenë shqetësimin se goditjet e vazhdueshme ndaj infrastrukturës civile kanë prekur pa dashje apo qëllimisht këto vende historike, duke shkelur normat dhe konventat ndërkombëtare të mbrojtjes së trashëgimisë gjatë luftës. Sipas deklaratave të ministrisë, këto site janë mbrojtur nga Konventa e Hagës të vitit 1954 dhe rezoluta e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara që dënojnë shkatërrimin e objekteve të rëndësishme kulturore në kohë lufte.
Organizata UNESCO ka konfirmuar se disa prej këtyre dëmtimeve janë verifikuar dhe renditur, përfshirë Pallatin Golestan, Pallatin Chehel Sotoun dhe xhaminë historike Masjed‑e Jame në Isfahan, si dhe objekte të tjera afër Luginës Khorramabad, një zonë me mbishkrime që datojnë mijëra vjet më parë. Sipas UNESCO‑s, përpara luftës, koordinatat gjeografike të siteve të trashëgimisë ishin ndarë me të gjitha palët për t’u shmangur dëmtimet.
Qeveria iraniane i ka bërë thirrje UNESCO‑s, Kombeve të Bashkuara dhe organizatave të tjera ndërkombëtare të aktivizojnë mekanizma ligjorë dhe monitorues për të mbrojtur këtë trashëgimi gjatë konfliktit, duke kërkuar edhe dërgimin e ekspertëve të pavarur për të vlerësuar dëmet. Autoritete iraniane kanë kritikuar ndërkombëtarisht se reagimi deri më tani ka qenë i pamjaftueshëm dhe se mungesa e mbrojtjes ndaj monumenteve historike është alarmante.
Raportuesit e OKB-së dhe ekspertët e trashëgimisë nënvizojnë se shkatërrimi i pjesëve të trashëgimisë kulturore nuk është vetëm një humbje historike, por edhe një çështje juridike, pasi organet ndërkombëtare të drejtësisë mund të shqyrtojnë nëse këto veprime përbëjnë shkelje të ligjeve humanitare ndërkombëtare që mbrojnë pasuritë kulturore në kohë lufte.
Konflikti mes SHBA‑së, Izraelit dhe Iranit ka përshkallëzuar tensionet në rajon dhe ka çuar në një seri sulmesh ajrore dhe raketore që kanë prekur jo vetëm objektet ushtarake, por edhe infrastrukturën civile dhe historike, duke ndezur debate mbi mënyrën se si luftohet një konflikt modern pa shkatërruar pjesë të trashëgimisë së një populli. (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
