Jerome Powell, kreu i Rezervës Federale të SHBA-së, tha të dielën 11 janar se Departamenti i Drejtësisë ka hapur një hetim penal kundër tij për dyshimin se ka mashtruar Kongresin në lidhje me një projekt rinovimi të ndërtesës në selinë e bankës qendrore.
Ky veprim shënon një përshkallëzim dramatik në fushatën e presionit të Presidentit Donald Trump kundër organit më të lartë të politikëbërjes për ekonominë e SHBA-së, i cili Trump mendon se nuk po i ul normat e interesit mjaftueshëm shpejt, shkruan A2.
Shtëpia e Bardhë thotë se Trump nuk urdhëroi hetimin, por Trump, i cili ka kërcënuar të shkarkojë Powell, i ka bërë thirrje atij të japë dorëheqjen dhe ka thënë se ai duhet të përballet me pasoja ligjore për tejkalimin e kostove të rinovimit.
Vëzhguesit e jashtëm thonë se veprimet e Trump mund të dëmtojnë pavarësinë e bankës qendrore më të rëndësishme në botë dhe të ulin besimin në ekonominë e SHBA-së. Që nga rikthimi në detyrë një vit më parë, Trump është përpjekur ta nënshtrojë qeverinë amerikane sipas vullnetit të tij duke pushuar nga puna dhjetëra mijëra nëpunës civilë, duke eliminuar pozicionet e mbikëqyrësve të brendshëm dhe duke shkarkuar të emëruar demokratë nga agjenci si Komisioni Federal i Tregtisë që u krijuan për t'u drejtuar në mënyrë të pavarur.
Rezerva Federale është vetëm një nga objektivat e tij, por ndoshta më i rëndësishmi.
Rezerva Federale ka për detyrë të mbajë inflacionin nën kontroll, papunësinë të ulët dhe sistemin financiar që të funksionojë pa probleme. Ajo e bën këtë duke vendosur nivelin bazë për koston e kredisë. Ndërsa Rezerva Federale kontrollon vetëm normën e fondeve federale - normën e interesit që bankat i ngarkojnë njëra-tjetrës për kreditë njëditore - që shërben si bazë për koston e llojeve të tjera të huadhënies si hipotekat e shtëpive dhe kartat e kreditit.
Nëse Rezerva Federale e vendos normën e interesit shumë të lartë, kjo mund të dekurajojë huamarrjen, e cila më pas mund të rëndojë konsumin dhe investimet dhe të ngadalësojë ekonominë. Nëse Rezerva Federale i vendos normat e interesit shumë të ulëta, ekonomia mund të mbingarkohet, duke çuar në inflacion më të lartë. Rezerva Federale e rriti ndjeshëm normën e fondeve federale në vitet 2022 dhe 2023 për të luftuar inflacionin pas pandemisë COVID-19 dhe e ka ulur gradualisht atë që nga viti 2024. Ajo i uli normat tri herë në fund të vitit të kaluar.
Kongresi e projektoi Fed-in të jetë i izoluar nga presioni politik. Shtatë anëtarët e Bordit të Guvernatorëve shërbejnë për një mandat 14-vjeçar, gjë që siguron që asnjë president nuk mund të emërojë shumicën. Për më tepër, anëtarët e bordit marrin vendime për normat e interesit, me pesë nga 12 presidentët rajonalë të bankave që hedhin votat e tyre gjithashtu në një rotacion vjetor, gjë që decentralizon pushtetin nga Uashingtoni. Fed gjithashtu kontrollon buxhetin e vet dhe nuk mbështetet te Kongresi për financim.
Trump i ka bërë thirrje vazhdimisht Fed-it të ulë normat e interesit deri në 1% - një nivel që rrallë shihet jashtë një krize - dhe ai e ka kritikuar Powell kur banka qendrore nuk i ka ndjekur dëshirat e tij.
Trump gjithashtu u përpoq të shkarkonte një tjetër guvernator të Fed-it, Lisa Cook, për dyshimin e paraqitjes së dokumenteve mashtruese të hipotekës. Cook ka mohuar shkeljet dhe ka ngritur padi për të mbajtur punën e saj. Gjykata Supreme do të dëgjojë çështjen e saj më 21 janar dhe vendimi i saj pritet të ketë pasoja të mëdha për pavarësinë e bankës qendrore.
A ËSHTË KJO NORMALE?
Jo. Ndërsa presidentët e mëparshëm herë pas here kanë ushtruar presion mbi Rezervën Federale për të ulur normat e interesit, askush nuk ka kërcënuar publikisht se do të shkarkojë zyrtarët e Rezervës Federale ose nuk i ka shënjestruar ata me akuza penale.
Departamenti i Drejtësisë gjithashtu po luan një rol të pazakontë këtu. Agjencia ka ngritur akuza penale ose ka njoftuar hetime ndaj disa rivalëve politikë të Trump gjatë vitit të kaluar, përfshirë ish-drejtorin e FBI-së James Comey, Prokuroren e Përgjithshme të Nju Jorkut Letitia James dhe Senatorin Demokrat Adam Schiff. Ky është një ndryshim i madh nga administratat e mëparshme, pasi prokurorët e përgjithshëm të mëparshëm kanë vepruar me një shkallë pavarësie nga Shtëpia e Bardhë në mënyrë që të ruajnë besimin e publikut në zbatimin e ligjit.
ÇFARË ËSHTË PROJEKTI I RINOVIMIT?
Një rinovim i planifikuar i dy ndërtesave historike në selinë e Rezervës Federale në Uashington ka tejkaluar buxhetin e tij fillestar prej 1.9 miliardë dollarësh në rreth 2.5 miliardë dollarë. Kjo i është atribuar kostove më të larta se sa pritej të punës dhe materialeve, ndryshimeve të projektimit dhe çështjeve të paparashikuara si ndotja me azbest dhe plumb.
Trump e ka akuzuar Powell për keqmenaxhim dhe ka sugjeruar mashtrim të mundshëm, megjithëse nuk ka ofruar prova. Shtëpia e Bardhë gjithashtu e ka kritikuar projektin si të tepruar, me pretendime për karakteristika luksoze si ashensorë VIP dhe mermer të cilësisë së lartë. Powell ka thënë se kjo nuk është e saktë dhe ka mbrojtur nevojën për të hequr materialet e rrezikshme.
PËR ÇFARË PO HETON POWELL?
Powell tha në një deklaratë video se i janë dorëzuar thirrje në gjyq nga Departamenti i Drejtësisë për dëshminë e tij në Komitetin Bankar të Senatit korrikun e kaluar në lidhje me rinovimin. Kjo mund të tregojë se Departamenti i Drejtësisë po përgatitet ta padisë atë për gënjeshtër ndaj Kongresit - një akuzë që departamenti ngriti gjithashtu kundër Comey. Kjo çështje u hodh poshtë nga gjykata.
Powell ka mohuar çdo shkelje dhe Departamenti i Drejtësisë ende nuk ka komentuar mbi hetimin.
Disa anëtarë republikanë të Komitetit Bankar të Senatit kanë thënë se nuk janë të shqetësuar nga projekti i rinovimit ose nga dëshmia e Powell në lidhje me të.
A MUND TË KTHEHET KJO NË KUNDËR TRUMPIT?
Potencialisht. Mandati i Powell si kryetar i Rezervës Federale do të përfundojë në maj, por ai mund të zgjedhë të qëndrojë në bord deri në vitin 2028, duke vonuar mundësinë e Trump për të riformësuar më tej bordin me figura më simpatike.
Lëvizja e Trump po shqetëson gjithashtu disa republikanë në Kongres, të cilët deri më tani kanë qenë kryesisht të nënshtruar ndaj presidentit.
Senatori Thom Tillis i Karolinës së Veriut tha se nuk do të mbështesë asnjë nga kandidatët e ardhshëm të Trump për Rezervën Federale, dhe senatorja Lisa Murkowski e Alaskës ka bërë thirrje për një hetim të Departamentit të Drejtësisë. Kundërshtimi i Tillis është i rëndësishëm pasi ai është anëtar i Komitetit Bankar që mbikëqyr Rezervën Federale, dhe republikanët kanë vetëm një shumicë të ngushtë prej 13-11.
Kundërshtimi i tij mund ta bllokojë komitetin dhe të parandalojë që çdo kandidat të përparojë në një votim konfirmimi në Senatin e plotë. Kjo mund ta pengojë Trumpin të instalojë një aleat të përhershëm pasi mandati i të emëruarit të përkohshëm Stephen Miran skadon më 31 janar. Republikani më i lartë i Senatit, John Thune, pranoi të hënën se hetimi i Powell mund ta bëjë më të vështirë konfirmimin e kandidatëve të Rezervës Federale.
Sigurisht, fushata e presionit e Trump mund të ketë gjithashtu sukses. Powell dhe Cook mund të detyrohen të largohen nga bordi i Rezervës Federale në një mënyrë ose në një tjetër. Gjykata Supreme mund të vendosë që Trump ka të drejtë ta shkarkojë Cook, dhe Powell mund të akuzohet penalisht dhe të shpallet fajtor. Kjo do të hapte dy vende për Trump për t'u mbushur.
Rezerva Federale mblidhet më pas për të vendosur normat e interesit më 27-28 janar, me pak pritje për një ulje tjetër të normës. Në të vërtetë, disa nga presidentët e bankave rajonale që votojnë këtë vit janë kundër çdo uljeje të mëtejshme të normës dhe deri më tani duken të palëkundur ndaj presionit të Trump. Vëzhguesit e jashtëm argumentojnë se një Rezervë Federale e politizuar do të kishte më pak liri për të drejtuar ekonominë siç e sheh të arsyeshme, duke rritur rrezikun e inflacionit më të lartë dhe duke minuar statusin e dollarit si monedha rezervë botërore. Kjo mund të bëjë që investitorët të kërkojnë norma më të larta interesi për borxhin e qeverisë amerikane dhe të rrisin kostot e huamarrjes, thonë analistët. Analistët paralajmërojnë se hetimi i Powell është një shenjë e qartë se pavarësia e Rezervës Federale është në rrezik, por investitorët nuk duken të alarmuar... ende. Pas një fillimi më të ulët të hënën, indekset kryesore të aksioneve amerikane u mbyllën pak më lart. (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
