Nga Rudina Hajdari
Në skajin e një lagune në jugperëndim të Shqipërisë, i lidhur me një ishull të vogël përmes një ure druri, qëndron një manastir i shekullit XIV që i ka mbijetuar perandorive. Ujërat përreth Zvërnecit janë pjesë e një zone të mbrojtur natyrore, strehë për shpendët shtegtarë dhe një nga segmentet e fundit të bregdetit të paprekur në një vend që, ndër vite, ka parë të zbehet jo vetëm trashëgimia e tij natyrore, por edhe besimi te institucionet.
Kur u bënë publike planet për ndërtimin e një resorti luksoz në këtë zonë, të lidhur me një investim ku përfshihet Jared Kushner, qytetarët dolën në mbrojtje të saj. Zemërimi i tyre ishte i vërtetë dhe i justifikuar. Por ai ishte vetëm shkëndija, jo zjarri.
Projekti i Kushner nuk është shkaku i asaj që po ndodh sot në Shqipëri. Ai është simptoma. Një investim i këtyre përmasave mund ta vendosë Shqipërinë në hartën globale të turizmit dhe argumenti ekonomik nuk është i papërfillshëm për një vend ku turizmi përbën rreth 22 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto.
Megjithatë, shqetësimet mjedisore për Zvërnecin janë legjitime dhe meritonin një proces serioz, transparent dhe gjithëpërfshirës. Në vend të kësaj, ndodhi ajo që shqiptarët kanë parë shpesh: ligjet u ndryshuan në heshtje, shumica parlamentare përdori votat për ta kaluar projektin dhe publiku mbeti pa një zë real në vendimmarrje. Pikërisht ky model veprimi – dhe jo vetë projekti – ishte pika që shpërtheu pakënaqësinë e akumuluar.
Që prej ardhjes në pushtet në vitin 2013, qeveria e Edi Ramës ka premtuar transformim, modernizim dhe integrim europian. Ka pasur arritje, veçanërisht në infrastrukturë dhe zhvillim urban, por ato janë errësuar nga një seri skandalesh që lidhen me tendera të dyshimtë, lidhje me oligarkë dhe mungesë transparence.
Krijimi i SPAK-ut ka konfirmuar shumë nga dyshimet që qytetarët kanë pasur prej kohësh. Ish-ministra janë arrestuar, ish-kryebashkiaku i kryeqytetit është vënë nën hetim dhe qindra milionë euro para publike janë lidhur me figura pranë qeverisë. Për shumë shqiptarë, këto nuk janë më raste të izoluara, por shenja të një problemi më të thellë dhe sistemik.
Shqetësimet nuk kufizohen vetëm te korrupsioni. Projekte infrastrukturore me kosto të lartë, koncesione të paqarta, përqendrimi i interesave ekonomike dhe perceptimi se pushteti politik i shërben një rrethi të ngushtë njerëzish kanë ushqyer një ndjenjë të thellë zhgënjimi. Çdo skandal i ri forcon bindjen se llogaridhënia mbetet e paarritshme dhe se institucionet nuk janë në gjendje ose nuk kanë vullnet të ushtrojnë kontroll real.
Por kriza shqiptare nuk shpjegohet vetëm nga qeveria. Ajo lidhet edhe me dobësinë e opozitës.
Sali Berisha, figura qendrore e opozitës, mbart mbi supe dekada të tëra historie politike. Për shumë shqiptarë ai nuk përfaqëson rinovimin, por një sistem politik që prej kohësh ka dështuar të sjellë ndryshim të vërtetë. Debatet për ndikimin politik, interesat familjare dhe mungesa e një vizioni bindës kanë bërë që shumë qytetarë të mos ndihen të përfaqësuar nga asnjëra palë.
Kjo është zemra e protestave të sotme.
Shqiptarët janë të lodhur nga korrupsioni në qeverisje, por po aq të zhgënjyer edhe nga një opozitë që nuk ka arritur të shfaqet si alternativë e besueshme. Klasa politike që ka dominuar vendin për dekada nuk frymëzon më besim.
Protestuesit nuk kanë dalë në rrugë për shkak të Jared Kushner apo Donald Trump. Ata kanë dalë sepse qeveria nuk ka përmbushur pritshmëritë e tyre dhe sepse alternativa politike nuk ka ofruar diçka më të mirë.
Ata kërkojnë drejtësi, llogaridhënie dhe një klasë politike që qeveris në interes të qytetarëve.
Ajo që kërkojnë nuk është thjesht ndryshimi i një qeverie, por ndryshimi i mënyrës se si funksionon vetë sistemi. Dhe kjo kërkesë shkon përtej Shqipërisë.
Një nga sfidat më të mëdha të demokracisë në botë sot është se nuk mjafton të quhesh demokraci. Demokracia duhet të japë rezultate. Kur qytetarët fillojnë të besojnë se udhëheqësit e tyre janë ose të paaftë ose të angazhuar në një lojë që favorizon vetëm të privilegjuarit, atëherë hapet rruga për populizmin dhe alternativat autoritare fitojnë terren.
Demokracia nuk humbet vetëm përballë autoritarizmit në fushën e betejës. Ajo humbet kur pushon së funksionuari për njerëzit që duhet të përfaqësojë.
Ajo që po ndodh sot në Shqipëri është një paralajmërim, por edhe një shenjë shprese. Është dëshmi se ka ende qytetarë që nuk janë dorëzuar, që vazhdojnë të dalin në rrugë, të kërkojnë më shumë dhe të insistojnë që demokracia e tyre të jetë e denjë për emrin që mban.
Dhe kjo nuk është krizë e demokracisë.
Kjo është demokracia që po lufton për të shpëtuar vetveten. (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
