Donald Trump kohët e fundit ka ndryshuar shpesh herë vendime për vendosjen e tarifave për mallrat që vijnë në SHBA nga shumica e vendeve të botës. Presidenti amerikan argumenton se taksat do të nxisin prodhimin vendas dhe do të krijojnë vende pune. Por kritikët kanë paralajmëruar për çmime më të larta për konsumatorët dhe dëme në ekonominë globale. Të premten, Gjykata Supreme e SHBA-së rrëzoi disa nga tarifat më të rëndësishme.
Ajo tha se Trump kishte tejkaluar autoritetin e tij duke përdorur fuqitë e emergjencës për t'i miratuar ato mbi dhjetëra partnerë tregtarë globalë. Por Trump ka thënë se do t'i zëvendësojë këto masa me një tarifë globale prej 15% duke përdorur një ligj tjetër.
Tarifat janë taksa mbi mallrat e importuara. Në mënyrë tipike, tarifa është një përqindje e vlerës së një malli. Për shembull, një tarifë prej 10% mbi një produkt prej 10 dollarësh do të nënkuptonte një taksë prej 1 dollari shtesë - duke e çuar koston totale në 11 dollarë. Taksa i paguhet qeverisë nga kompanitë që sjellin produkte të huaja.
Këto firma mund t'ua kalojnë një pjesë ose të gjithë koston shtesë klientëve të tyre, që në këtë rast do të thotë amerikanë të zakonshëm dhe biznese të tjera amerikane. Ato gjithashtu mund të vendosin të importojnë më pak mallra.
Pse po përdor Trump tarifa?
Trump thotë se tarifat rrisin sasinë e taksave të mbledhura nga qeveria, inkurajojnë konsumatorët të blejnë mallra të prodhuara në Amerikë dhe nxisin investimet në SHBA. Ai dëshiron të zvogëlojë deficitin tregtar të SHBA-së - hendekun midis vlerës së mallrave që blen nga vendet e tjera dhe atyre që u shet atyre. Presidenti argumenton se SHBA-të janë shfrytëzuar nga "mashtruesit" dhe "plaçkitur" nga të huajt. Trump i ka përdorur taksat edhe për të bërë kërkesa të tjera.
Për shembull, kur njoftoi tarifat kundër Kinës, Meksikës dhe Kanadasë, ai tha se vendet duhet të bëjnë më shumë për të ndaluar migrantët dhe drogën e paligjshme fentanil që të arrijë në SHBA. Trump kërcënoi gjithashtu me tarifa shtesë prej 10% për tetë vende evropiane që kundërshtuan planet e tij për të marrë Grenlandën, përpara se të thoshte se nuk do ta bënte këtë. Disa tarifa janë ndryshuar, vonuar ose hequr pasi u njoftuan.
Pasi Gjykata Supreme vendosi kundër tij të premten, Trump nënshkroi një shpallje për të vendosur një tarifë globale prej 10% që do të hyjë në fuqi më 24 shkurt. Pastaj, të shtunën, Trump njoftoi në një postim në Truth Social se do ta rriste shumën e tarifës në 15%.
"Unë, si President i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, do ta rris menjëherë Tarifën Botërore prej 10% për vendet, shumë prej të cilave e kanë "zhytur" SHBA-në për dekada, pa ndëshkim (derisa unë erdha këtu!), në nivelin e lejuar plotësisht dhe të testuar ligjërisht prej 15%", shkroi ai. Shpallja citon një ligj të pa përdorur kurrë të njohur si Seksioni 122, i cili i jep presidentit fuqinë për të vendosur tarifa deri në 15% për 150 ditë, në të cilën pikë Kongresi duhet të ndërhyjë.
Ekzistojnë një sërë përjashtimesh, duke përfshirë minerale të caktuara, burime natyrore dhe plehra; disa produkte bujqësore si portokalle dhe mish viçi; farmaceutikë; disa produkte elektronike dhe automjete të caktuara.
Për shumë nga kategoritë e mallrave të përjashtuara, urdhri është i gjerë dhe nuk thotë konkretisht se cilat artikuj mund të përjashtohen.
Shtëpia e Bardhë sqaroi gjithashtu se Kanadaja dhe Meksika do të mbajnë një përjashtim për mallrat që janë në përputhje me marrëveshjen e tregtisë së lirë Shtetet e Bashkuara-Meksikë-Kanada (USMCA). Vendimi i Gjykatës Supreme dhe taksat e reja të Trump ngrenë pyetje në lidhje me fatin e marrëveshjeve tregtare që shumë vende arritën me administratën Trump për të ulur tarifat vitin e kaluar.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha se këto vende, të cilat përfshijnë Mbretërinë e Bashkuar, Indinë dhe BE-në, tani do të përballen me tarifën globale prej 15% - në vend të normës së tarifës që kishin negociuar më parë. Administrata Trump pret që këto vende të vazhdojnë t'i përmbahen lëshimeve për të cilat kishin rënë dakord sipas marrëveshjeve tregtare, shtoi zyrtari.
Në prill të vitit 2025, Trump tha se një "nivele bazë" prej 10% do të zbatohej për importet nga pothuajse të gjitha vendet e tjera, ndërsa vendet e konsideruara si "shkelësit më të këqij" në aspektin tregtar do të përballeshin me norma më të larta nga gushti.
Pas një serie negociatash, këto përfshijnë:
Tarifat 18% për mallrat indiane
Tarifat 50% për mallrat braziliane
Tarifat 30% për mallrat e Afrikës së Jugut
Tarifat 20% për mallrat vietnameze
Tarifat 15% për mallrat japoneze
Tarifat 15% për shumicën e mallrave të BE-së
Më 13 janar, Trump tha se SHBA-të do të aplikonin një tarifë prej 25% për partnerët tregtarë të Iranit, pasi Teherani shtypi protestat antiqeveritare.
Më 26 janar, Trump tha se do ta rriste normën aktuale të tarifës prej 15% për mallrat e Koresë së Jugut në 25%, pasi akuzoi Seulin se "nuk i përmbahet" marrëveshjes së rënë dakord në vitin 2025. Administrata Trump vendosi disa nga tarifat duke përdorur Aktin Ndërkombëtar të Fuqive Ekonomike të Emergjencës të vitit 1977.
Shpallja e gjendjes së jashtëzakonshme sipas ligjit nënkuptonte se Trump mund të anashkalonte Kongresin dhe procedurat e tjera tarifore. Në gusht 2025, një gjykatë apeli amerikane vendosi që shumica e tarifave të futura në këtë mënyrë ishin të paligjshme, por i la ato në fuqi. Shtëpia e Bardhë i kërkoi Gjykatës Supreme të SHBA-së ta rrëzonte atë vendim, por në vend të kësaj ajo mbështeti gjykatën e shkallës së parë.
Trump kishte paralajmëruar se do të ishte një "rrëmujë e plotë" nëse Gjykata Supreme do të rrëzonte tarifat e tij dhe paralajmëroi për vështirësi nëse bizneseve do t'u thuhej se mund të kërkonin rimbursime. Trump u akuzua se e kishte futur ekonominë globale në trazira kur njoftoi tarifat e para të mandatit të tij të dytë presidencial. Edhe pse tregjet financiare janë rikuperuar kryesisht që atëherë, në tetor 2025 Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) tha se pamja e përgjithshme mbeti e paqëndrueshme dhe se tarifat amerikane po kishin një efekt negativ. Ai mendon se ekonomia amerikane do të rritet me 2.1% në vitin 2026. Kjo është më pak se rritja prej 2.8% e regjistruar në vitin 2024, por ende më e shpejta midis ekonomive më të përparuara në botë.
Pasi Gjykata Supreme vendosi kundër tarifave të Trump, aksionet në Wall Street u rritën, me S&P 500 që u mbyll me rreth 0.7% rritje, pasi bizneset në të gjithë SHBA-në e pritën me kujdes lajmin.
Por gjithashtu një ndikim potencial në ekonominë amerikane është mundësia nëse bizneset dhe konsumatorët do të jenë të kualifikuar për rimbursime nga taksat tani që ato janë shpallur të paligjshme. Vlerësimet thonë se tarifat gjeneruan rreth 175 miliardë dollarë. Trump ka thënë se nëse SHBA-të detyrohen të paguajnë taksat, do të ishte një "rrëmujë e plotë" dhe "pothuajse e pamundur për vendin tonë t'i paguajë".
Gjykata Supreme nuk vendosi nëse administrata Trump do të ishte e detyruar të kthente fondet, duke e dërguar këtë çështje në gjykatat më të ulëta, por pranoi se kjo mund të jetë pasojë e vendimit të saj. "Atyre u duhen muaj e muaj për të shkruar një mendim dhe as nuk e diskutojnë këtë pikë", tha Trump pas vendimit. "Çfarë ndodh me të gjitha paratë që morëm? Nuk u diskutua." (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
