Bolivia, Kosta Rika, Guajana, Paraguai, Trinidad dhe Tobago, si dhe Shtetet e Bashkuara kanë publikuar një deklaratë të përbashkët në mbështetje të Panamasë, duke kritikuar njëkohësisht presionin ekonomik të Kinës, pasi një konglomerat me bazë në Hong Kong humbi një mosmarrëveshje ligjore mbi menaxhimin e porteve në Kanalin e Panamasë.
Gjykata e Lartë e Panamasë, në fund të janarit, anuloi kontratat që i lejonin një filiali të kompanisë CK Hutchison të administronte terminalet portuale Balboa dhe Cristobal në Kanalin e Panamasë, pasi i konsideroi marrëveshjet shumëvjeçare si antikushtetuese.
Në deklaratën e tyre të përbashkët të martën, gjashtë vendet pretenduan se pas vendimit të gjykatës, Kina ka ushtruar “presion ekonomik të synuar” ndaj anijeve që mbajnë flamurin panamez.
Sipas Komisionit Federal Detar të SHBA-së, Kina ndaloi gati 70 anije me flamur panamez në mars, një numër “shumë më i lartë se normat historike”.
“Këto veprime, pas vendimit të Gjykatës së Pavarur të Panamasë lidhur me terminalet Balboa dhe Cristobal, janë një përpjekje e qartë për të politizuar tregtinë detare dhe për të shkelur sovranitetin e vendeve të hemisferës sonë,” thuhet në deklaratë.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi veçmas në platformën X se Uashingtoni është “thellësisht i shqetësuar” nga presioni ekonomik i Kinës ndaj Panamasë, përcjell A2CNN.
“Ne qëndrojmë në solidaritet me Panamanë. Çdo përpjekje për të minuar sovranitetin e saj është një kërcënim për të gjithë ne,” tha ai.
Kina më herët ka akuzuar SHBA-në për “ngacmim” dhe përpjekje për të dëmtuar reputacionin e saj në Amerikën Latine, ndërsa vendimin e Gjykatës së Panamasë e ka cilësuar si “absurd” dhe “turpërues”.
Kreu i Komisionit Federal Detar të SHBA-së, Laura DiBella, tha muajin e kaluar se ndalimi i anijeve panameze nga Pekini ka pasoja si për Panamanë, ashtu edhe për SHBA-në.
“Këto inspektime të intensifikuara u kryen nën udhëzime joformale dhe duket se synojnë të ndëshkojnë Panamanë pas transferimit të aseteve portuale të Hutchison,” tha DiBella.
“Duke qenë se anijet me flamur panamez transportojnë një pjesë të konsiderueshme të tregtisë së kontejnerëve të SHBA-së, këto veprime mund të kenë pasoja të mëdha tregtare dhe strategjike për transportin amerikan,” shtoi ajo.
‘Shtetet e dinë sa i brishtë është transporti detar’
Vendimi i Panamasë për të anuluar kontratat e kompanisë Panama Ports Company (filial i CK Hutchison) u mor në një kohë vëmendjeje të shtuar mediatike ndaj Kanalit të Panamasë, mes kërcënimeve të ish-presidentit amerikan Donald Trump për të marrë kontrollin e këtij kalimi strategjik.
Trump e kishte bërë kanalin rreth 80 km të gjatë një fokus të administratës së tij të dytë, duke pretenduar në fjalimin e inaugurimit në janar 2025 se Kina po “operonte” kanalin dhe duke premtuar se SHBA do ta “rimarrë” kontrollin.
Zyrtarët amerikanë pretendojnë se, përveç Panamasë, Kina ka ndërmarrë masa edhe ndaj gjigantëve të transportit detar Maersk dhe Mediterranean Shipping Company (MSC), filialeve të të cilave iu dhanë kontrata 18-mujore për administrimin e terminaleve Balboa dhe Cristobal pasi u largua CK Hutchison.
Përfaqësuesit e Maersk dhe MSC u thirrën për “diskutime të nivelit të lartë” nga Ministria kineze e Transportit, ndërsa kompania kineze COSCO ka pezulluar operacionet në terminalin Balboa.
Ndërkohë, CK Hutchison, përmes filialit të saj Panama Ports Company, po ndjek arbitrazh ndërkombëtar kundër qeverisë së Panamasë dhe kërkon më shumë se 2 miliardë dollarë dëmshpërblim.
David Smith, profesor i asociuar në Qendrën e Studimeve Amerikane të Universitetit të Sidneit, tha se mosmarrëveshja për Kanalin e Panamasë dhe reagimi i Kinës janë shembuj të fundit se si transporti detar është kthyer në një mjet politik, nga Amerika Latine deri te Ngushtica e Hormuzit dhe Deti i Kuq.
“Ne kemi marrë si të mirëqenë që bota funksionon me anije kontejnerësh që lundrojnë lirshëm,” tha ai.
“Ajo që po shohim tani është se shtetet e dinë sa i cenueshëm është transporti detar. Ata e dinë se mund të bllokojnë rrugët detare nëse është e nevojshme. Nuk duhet të habitemi nëse anijet dhe transporti detar në përgjithësi bëhen mjete në politikën ndërkombëtare.” (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
