Dy kadetë rusë qëndrojnë solemnisht, bëjnë kryqin dhe përkulen përpara ikonostasit të një kishe të vogël ortodokse, të sapondërtuar. Në sfond dëgjohet një liturgji korale.
Videoja e Ministrisë së Mbrojtjes që paraqet këtë ritual nuk tregon saktësisht se ku ndodhet ajo, por vetëm se gjendet diku në rajonin e Novosibirskut, në Siberi. As nuk tregon se kur ka ndodhur ngjarja apo kush ishin këta burra.
Ajo që thekson videoja e 8 shtatorit është se kisha e vogël mban emrin e një princi luftëtar të shekullit XIV, eshtrat e të cilit, të nxjerra rishtazi nga toka, Kremlini shpreson se do të shërbejnë si një armë e re për të ndryshuar rrjedhën e betejës pas katër vjetësh e gjysmë lufte totale në Ukrainë.
Të nxjerra nga një katedrale e Kremlinit mes bujës së madhe, eshtrat e Dmitri Donskoit - një princ i Moskovisë që udhëhoqi betejën e parë të suksesshme kundër forcave mongolo-tatare që pushtuan atë që sot është Rusia perëndimore për gati dy shekuj - tani janë nisur në një udhëtim nëpër Rusi, përcjell A2.
Zyrtarët po dërgojnë pjesë të mbetjeve në vende të ndryshme nëpër Rusi. Ndërkohë, dora e djathtë e Donskoit po dërgohet në vijat e frontit, ku pritet që ushtarët ta nderojnë për mbrojtje hyjnore në fushën e betejës.
Që prej nxjerrjes së tyre nga toka në korrik, fragmentet kanë marrë mbulim të pandërprerë në televizionet shtetërore ruse, për të mos përmendur televizionin Tsargrad, një kanal konservator në pronësi të miliarderit ultranacionalist, Konstantin Malofeyev. Malofeyev, i cili e ka përshkruar pushtimin e Ukrainës si një "luftë të shenjtë", i quajti reliktet një "mrekulli" që paralajmëron një fitore që po afrohet.
Presidenti rus, Vladimir Putin, i cili e ka paraqitur luftën në terma fetarë ose mesianikë, bëri një vizitë shumë publike në katedralen ku ishin varrosur mbetjet e Donskoit, disa javë pasi ato u nxorën nga toka.
Ngjarja vjen në një kohë kur Kremlini ende nuk i ka arritur objektivat fillestare të pushtimit të shkurtit 2022, pavarësisht se ka pësuar më shumë viktima - të vrarë dhe të plagosur - sesa të gjitha luftërat e zhvilluara nga Moska që nga viti 1945 të marra së bashku. Këto objektiva përfshijnë rrëzimin e qeverisë, marrjen e të gjithë rajonit lindor të Donbasit dhe sigurimin që Ukraina të mos anëtarësohet kurrë në NATO.
"Në historinë ruse, ekziston kjo ide se të kesh ikonën e duhur do t'i ndryshojë fatet në fushën e betejës", tha Lucy Ash, autore e librit të vitit 2024 The Baton and the Cross: Russia's Church from Pagans to Putin. "Në njëfarë mënyre, kjo mund të duket paksa si shenjë dëshpërimi."
"Kjo është një gjuhë që Putini e flet. Është historike. Është histori e shenjtë, është shumë simbolike dhe i drejtohet në mënyrë të drejtpërdrejtë audiencës vendase", tha Amy Adams, profesoreshë e studimeve ruse dhe letërsive botërore në College of Holy Cross, në Worcester, Massachusetts. "Është ai ndërthurim i vazhdueshëm i së shenjtës me ushtrinë, që nuk është aspak diçka e re" në historinë ruse.
Nga Kulikovo te Donbasi
Historia ruse është e mbushur me shembuj të ikonave fetare të përdorura në beteja. Megjithatë, historianët thanë se ngjarjet që përfshijnë relikte të vërteta ose fragmente të trupave të shenjtorëve janë të rralla.
Në vitin 1170, kur principata e Suzdalit rrethoi qytetin e Novgorodit, mbrojtësit morën nga një kishë lokale një ikonë të quajtur Zoja e Shenjës dhe, sipas legjendës, bënë që sulmuesit të verboheshin.
Një ikonë tjetër, Zoja e Vladimirit, thuhet se e mbrojti Moskën nga pushtimi i shekullit XIV nga pushtuesi i Azisë Qendrore Tamerlan, ose Timur. Gjatë Kohës së Telasheve, një periudhë trazirash të brendshme rreth vitit 1600, ikonës Zoja e Kazanit iu atribua ndihma për dëbimin e forcave polake që pushtuan për pak kohë Moskën.
Në fillim të viteve 1700, kur Pjetri i Madh luftoi me Suedinë kryesisht për kontrollin e rrugëve tregtare të Detit Baltik, ai nxori nga një kishë në Vladimir, jashtë Moskës, eshtrat e Aleksandër Nevskit - një princ luftëtar që kishte luftuar kundër suedezëve shekuj më parë - dhe i solli në qytetin e sapondërtuar të Shën Petersburgut.
Në Lufta dhe Paqja të Tolstoit përmendet ikona e Zojës së Smolenskut, ndërsa gjenerali i vërtetë rus Mihail Kutuzov lutet dhe puth ikonën gjatë betejës për të zmbrapsur ushtrinë pushtuese franceze të Napoleonit në vitin 1812.
"Nuk është shumë ndryshe nga katolikët dhe besimi i përgjithshëm në fuqinë shëruese të relikteve, por këtu, mënyra se si reliktet dhe ikonat përdoren në betejë është në një nivel krejt tjetër", tha Ash, ish-korrespondente e BBC-së në Moskë.
Historia e Donskoit u mësohet brezave të nxënësve në shkollat ruse.
Si princ i principatës së Moskovisë, Donskoi dhe forcat e tij mundën një komandant mongol në vitin 1380 në një fushë të quajtur Kulikovo, rreth 200 kilometra në jug të Moskës. Fitorja u pa si një pikë kthese në pushtimin mongol dhe i hapi rrugën Moskovisë që të bëhej zemra e shtetit të hershëm rus.
Donskoi u kanonizua gjatë viteve të fundit të Bashkimit Sovjetik, në vitin 1988, gjatë reformave të Gorbaçovit të njohura si glasnost, ose hapje.
"Një luftë e shenjtë"
Ish-oficer i KGB-së, i rritur nën politikat zyrtare ateiste të Bashkimit Sovjetik, Putini e ka përqafuar publikisht ortodoksinë ruse me një zell në rritje, ndërsa është bërë udhëheqësi që ka qëndruar më gjatë në pushtet në Rusi që nga Josef Stalini.
Veçanërisht kur bëhet fjalë për Ukrainën.
Në vitin 2014, pasi Rusia pushtoi gadishullin e Krimesë në Detin e Zi, Putini e paraqiti Krimenë si një tokë të shenjtë, "Mali i Tempullit" për rusët. Gadishulli ishte vendi ku në vitin 988 u pagëzua sundimtari i Rusisë së Kievit, Duka i Madh Volodimir, duke e pranuar krishterimin si fe shtetërore.
Në korrik 2014, disa ditë pasi një avion i kompanisë ajrore malajziane u rrëzua mbi Ukrainën lindore nga një raketë tokë-ajër ruse, Putini mori pjesë në festimet për 700-vjetorin e Sergiusit të Radonezhit. Historianët thonë se murgu i shekullit XIV luajti një rol kyç në bashkimin e princërve, përfshirë Dmitri Donskoin, për të luftuar kundër mongolëve.
Ndërkohë, Patriarku Kirill, kreu i Kishës Ortodokse Ruse, e ka përqafuar me entuziazëm Putinin dhe ushtrinë.
Dikur të rrallë në forcat e armatosura, kishëtarët ortodoksë tani ofrojnë shpesh këshillim në pozicionet e avancuara. Priftërinjtë shihen shpesh duke spërkatur me ujë të shenjtë raketa balistike ndërkontinentale, nëndetëse dhe pajisje të tjera luftarake.
Kirill ka dhënë gjithashtu mbështetje të plotë për luftën në Ukrainë, e cila vetë është kryesisht e krishterë ortodokse. Në mars 2024, ai mbikëqyri publikimin e një dekreti që e shpalli pushtimin një "luftë të shenjtë", e cila gjithashtu "po mbron botën nga sulmi i globalizmit dhe fitorja e Perëndimit, i cili ka rënë në satanizëm".
Ndërkohë, dhjetëra priftërinj janë zhveshur nga statusi klerikal, janë ndëshkuar ose janë përndjekur për shprehjen e kundërshtimit ndaj luftës.
Mbetjet e Donskoit në katedralen e Kremlinit nuk ishin sekret. Ato kanë qenë aty për shekuj, së bashku me anëtarë të familjes mbretërore ruse, eshtrat e të cilëve u zhvendosën pasi Shën Petersburgu u bë kryeqyteti rus nën Pjetrin e Madh.
Në korrik, arkitektët po riparonin strukturën e katedrales kur punëtorët, sipas raportimeve, zbuluan çarje në sarkofagun që përmbante mbetjet e Donskoit.
Zyrtarët më pas vendosën ta hapnin sarkofagun për herë të parë, mes një buje të madhe dhe me bekimin e Kirillit, pa përmendur duartrokitjet e blogerëve nacionalistë pro-luftës në Telegram.
"Para betejës vendimtare për çlirimin e Donbasit, shenjtori mbrojtës i ushtrisë shfaqet pranë ushtrisë", shkroi një bloger. "Rusia po rikthehet sërish në fushën e Kulikovos. Kjo do të thotë se fitorja është fare pranë."
Më 20 gusht, vetë Putini vizitoi Katedralen e Kryeengjëllit të shekullit XVI dhe u lut në altar, në një ngjarje që u transmetua gjerësisht në televizionet shtetërore.
Më 8 shtator - në të njëjtën ditë kur Ministria e Mbrojtjes publikoi videon - dora e Donskoit, sipas raportimeve, u dërgua në një memorial lufte në një pjesë të rajonit të Donjeckut në Ukrainë të pushtuar nga Rusia.
Spektakli rreth fragmenteve të Donskoit nënvizon se sa ngushtë është ndërthurur kisha me politikën qeveritare, tha Aleksandr Zanemonets, një prift ortodoks dhe studiues në Universitetin e Haifës, në Izrael, dhe Universitetin Radboud, në Holandë.
"Një shtet i përfshirë në luftë do të përpiqet t'i detyrojë të gjitha institucionet, përfshirë ato fetare, të marrin pjesë në të", tha ai.
"Kisha Ortodokse Ruse në thelb ka mbetur pa asnjë mision tjetër përveç atij 'patriotik', ku Princi Dmitri...përshtatet në mënyrë të përsosur", shkroi ai në një koment të publikuar më 8 shtator. "Njerëzit nuk marrin pothuajse asgjë nga Kisha që nuk mund ta marrin nga televizioni shtetëror."/ REL (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
