Në një pikë të largët malore në lindje të Turqisë, udhëtarë që vijnë nga Irani kalojnë kufirin me një përzierje emocionesh: frikë, lodhje dhe lehtësim. Ata mbërrijnë pas një jave të shënuar nga lufta, udhëtime të gjata me tren apo makinë, ndërprerje komunikimesh dhe telefona të marrë hua.
Kodrat e mbuluara me borë rrethojnë anën iraniane të kufirit, në pikën kufitare Kapikoy, në provincën turke të Vanit. Familje dhe udhëtarë të vetëm dalin nga kufiri, shumë prej tyre pas ditësh të tëra në rrugë. Në ditët e fundit kanë kaluar qindra persona dhe tashmë ka një fluks të vazhdueshëm në të dy drejtimet, ndërsa lufta SHBA-Izrael me Iranin po zgjerohet në rajon.
Disa thonë se u larguan sepse bombat po binin në qytetet e tyre. Të tjerë vendosën të largohen pasi humbën kontaktet me familjarët, duke udhëtuar në rrugë tokësore pasi fluturimet u anuluan. Shumica mbajnë vetëm një valixhe të vogël, një telefon pa kartë SIM lokale dhe vendosmërinë për të përfunduar një udhëtim tashmë rraskapitës.
Të sapombërriturit pyesin se si mund të arrijnë në Van, qytetin më të afërt rreth dy orë larg, dhe si të rilidhen me botën e jashtme. Disa gazetarë u japin telefonat e tyre që udhëtarët të mund t’u thonë familjeve se janë të sigurt. Secili ka një arsye të ndryshme për t’u larguar: puna që është zhdukur, një i afërm i sëmurë për t’u vizituar, apo një jetë e ndërprerë nga konflikti.
Ebrahim Eidi, 61 vjeç, kishte qenë së fundmi në Teheran. Ai thotë se shumë iranianë po presin të shohin nëse qeveria do të dobësohet mjaftueshëm që të shpërthejnë protesta. Sipas tij, disa besojnë se figura e opozitës Reza Pahlavi, djali i shahut të fundit të Iranit, mund të bëhet një pikë bashkimi nëse fillojnë demonstrata të mëdha.
“Njerëzit po presin që diçka të ndodhë, një ndryshim. Ata duan që qeveria të ndryshojë plotësisht dhe shumë thonë se po presin Reza Pahlavin.”
Eidi u largua nga Irani 34 vjet më parë për në Holandë, ku punon me azilkërkues dhe refugjatë në kampe. Ai kthehet në Iran rreth një herë në vit, por këtë herë thotë se situata dukej ndryshe.
Sipas tij, shumë njerëz vendosën të qëndrojnë në Iran sepse ende kanë shpresë për vendin, por kanë frikë se fuqia e tyre nuk mjafton për të ndryshuar qeverinë dhe se situata mund të përshkallëzohet.
“Njerëzit kanë frikë të dalin në rrugë. Nuk kanë frikë nga Amerika. Fatkeqësisht kanë frikë nga qeveria e tyre.”
Leila, 45 vjeçe, po udhëtonte në drejtim të kundërt, duke u kthyer në Iran. Pasi humbi kontaktin me familjen në Shiraz, ajo vendosi të kthehej nga Stambolli, ku herë pas here ndihmon akademikë që bashkëpunojnë me një institut gjerman kërkimesh historike.
“Si mund të jem e sigurt kur mendoj se familja ime mund të jetë në rrezik?”
Njëri nga vëllezërit e saj është rëndë i sëmurë dhe në koma, gjë që e shton ankthin e saj. Për Leilën, të qenit fizikisht pranë familjes – edhe në rrezik , është më e përballueshme sesa të presë jashtë vendit.
Ajo planifikon të qëndrojë në Iran derisa lufta të përfundojë.
“Nuk mund t’i mbroj nga bombat. Por nëse jam me ta, ndoshta vdesim bashkë… ose mund t’i ndihmoj për aq kohë sa jemi gjallë.”
Hamid Shirmohammadzadeh, 35 vjeç, ishte kthyer në Iran pak para fillimit të luftës dhe u largua me gruan dhe fëmijët kur Teherani u vu nën sulm. Ai kishte ndërtuar një jetë në Tokio duke punuar për një kompani import-eksporti, por u kthye në Iran pasi i skadoi viza. Gruaja dhe dy fëmijët kishin mbetur atje.
“Filluan të binin bombat. E kuptuam që lufta kishte nisur dhe u nisëm për në Turqi.”
Gruaja, djali dhe vajza , 9 dhe 10 vjeç , po presin pranë kufirit ndërsa ai kërkon ndihmë nga autoritetet japoneze për të siguruar viza për ta.
“Kam punuar në Japoni, kam paguar taksat dhe kam respektuar rregullat. Nuk e kuptoj pse nuk më ndihmojnë tani. Në kohë të tilla duhet të ndihmojmë njëri-tjetrin. Unë kam nevojë për ndihmë sepse vendi im është në luftë.”
Mohammad Soltanzadeh, që jeton në Hamburg dhe është me origjinë nga Afganistani, po vizitonte të afërmit në Mashhad kur fluturimet u anuluan dhe u detyrua të nisej me rrugë tokësore.
“Udhëtimi ishte shumë i lodhshëm. Ishim në tren për rreth 24 orë, pastaj udhëtuam katër orë me makinë dhe në fund erdhëm me taksi.”
Ai thotë se Mashhadi dukej relativisht i qetë pavarësisht trazirave.
“Njerëzit ishin të trishtuar, por jo të përfshirë nga paniku. Dyqanet, tregjet dhe qendrat tregtare ishin të hapura dhe jeta vazhdonte.”
Punëtori egjiptian Mohammad Fauzi, 46 vjeç, kaloi kufirin nga Irani pa kartë SIM turke, pa valutë lokale dhe pa njohuri të gjuhës. Ai kishte vetëm numrat e dy miqve egjiptianë në Ankara dhe Izmir, dhe një plan për të arritur në Kajro.
Ai kishte parë punën të ndalonte plotësisht gjatë tre muajve që kishte kaluar në Iran duke punuar në sektorin e mermerit dhe granitit, me shumë fabrika që u mbyllën.
“Situata është shumë e vështirë dhe puna ka ndaluar. Nuk mund të punoj dhe nuk mund të qëndroj sepse situata është e rrezikshme. Dua të kthehem në shtëpi, në vendin tim.”
Jalileh Jabari, 63 vjeçe, thotë se u largua nga Teherani sepse “bombat po bien” dhe situata ishte bërë e padurueshme. Autostradat drejt kufirit ishin të qeta, por pasiguria në kryeqytet e shtyu të largohej. Ajo po udhëton drejt Stambollit, ku studion vajza e saj.
“Nëse gjërat përmirësohen dhe Irani bëhet mirë, do të kthehem. Nëse ka paqe, do të rikthehem.”
Dy motra, Shaylin 9 vjeçe dhe Celine Azizour 11 vjeçe, kaluan kufirin me nënën e tyre, duke udhëtuar nga Teherani drejt Stambollit me shpresën për të arritur një ditë në Londër.
“Ne vijmë nga Teherani,” thotë Shaylin. Kur pyetet si është situata atje thotë se nuk është shumë mirë.
Megjithatë, pavarësisht udhëtimit të vështirë, ajo buzëqesh: “Jam shumë e lumtur.”
Ndërsa lufta vazhdon dhe e ardhmja mbetet e pasigurt, për shumë iranianë kufiri është bërë ndarja mes frikës dhe shpresës.
Por përtej politikës dhe raketave, kjo është mbi të gjitha historia e njerëzve që kërkojnë vetëm një gjë: të jenë të sigurt dhe pranë familjes së tyre. (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
