Enver Robelli
1.
Këtë javë kancelari gjerman Friedrich Merz mbajti një fjalim në Bundestag (parlament) mbi politikën e jashtme. Mesazhi kryesor i tij ishte ky: Europa nuk frikësohet nga kërcënimet e Donald Trumpit. Ndonëse Merz nuk ia përmendi emrin presidentit amerikan as në Bundestag, as më parë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, porosia ishte e qartë. Merz tha: „Kushdo në botë që mendon se duhet të bëjë politikë kundër Europës përmes tarifave doganore, duhet ta dijë - dhe ai tani e di këtë - që ne jemi të gatshëm dhe në gjendje të mbrohemi kundër kësaj, nëse është e nevojshme”.
Kumti i Merzit ishte ky: përkundër radikalizimit të politikës amerikane, Europa nuk do të heq dorë nga vlerat e saj. Kancelari madje tha se gjatë këtyre javëve Europa kishte rastin të tregojë respekt ndaj vetvetes, shprehimisht ai foli për “lumturinë e vetërespektit”. Ky vetëbesim mund të ruhet vetëm nëse Europa shndërrohet në fuqi jo vetëm politike, por edhe ushtarake.
Për këtë Merz përmendi tri parakushte: së pari, europianët duhet ta marrin sigurinë e tyre në duart e veta. Së dyti, ekonomia europiane duhet të bëhet përsëri konkurruese. Së treti, BE-ja duhet të jetë e bashkuar. Kjo nuk është përherë e mundshme, sepse BE i ka 27 vende anëtare dhe mes tyre janë disa si Hungaria dhe Sllovakia, të cilat shpesh kërcënojnë me veton e tyre dhe ndjekin një kurs prorus dhe pothuaj armiqësor ndaj Ukrainës. Në vitet e ardhshme pritet një stuhi e pakëndshme, tha Merz, por brenda kësaj stuhie duhet parë edhe mundësi të reja.
2.
Presidenti amerikan Donald Trump ka kritikuar shpesh Gjermaninë për shkak të pranimit të numrit të madh të refugjatëve. Partitë e etabluara gjermane nuk i presin mirë kritikat e presidentit amerikan, sidomos kur ai e përshkruan Gjermaninë si vend në të cilin po rrënohet civilizimi perëndimor për shkak të pranimit të refugjatëve dhe migrantëve nga Siria, Afganistani, vendet e Magrebit dhe Afrika. Nuk mund të mohohet se në Gjermani ka probleme për shkak të numrit të madh të refugjatëve. Për shkak të vështirësive për t’i integruar. Për shkak të radikalizmit islamik. Për shkak të atentateve të islamistëve. Por a është Gjermania para humnerës? Qeveritarët gjermanë dhe shumica e mediave e mohojnë këtë.
3.
Dallimet me Washingtonin janë thelluar kur një vit më parë, gjatë Konferencës së Sigurisë në München, nënpresidenti amerikan JD Vance u ankua se në Europë praktikisht nuk ka liri të shprehjes. Natyrisht kjo është propagandë. Dhe qëllimi është i qartë: qeveria aktuale amerikane dëshiron të përkrahë më shumë forcat e ekstremit të djathtë në Europë. Pas Konferencës së Sigurisë në München nënpresidenti Vance u takua në një hotel me kryetaren e partisë së djathtë radikale, Alternativa për Gjermaninë (AfD).
Kjo parti ka simpati të theksuara për regjimin aktual në Beograd. Shefi i Grupit Parlamentar të Alternativës për Gjermaninë vizitoi Serbinë vitin e kaluar, u takua me ministra dhe përfundoi në një darkë me ministrin e Brendshëm Ivica Daçiq. Sipas njoftimit të partisë AfD, në takim u diskutua edhe për “gjendjen e vështirë të pakicave serbe në Kosovë”. Deri më tani dihej që ekziston një pakicë serbe në Kosovë, jo shumë pakica.
4.
Pas Davosit, ku Trump prezantoi të ashtuquajturin “Bord të Paqes”, Berlini u përballë me pyetje se çfarë qëndrimi do të mbajë ndaj kësaj nisme të kryetarit amerikan. Qeveria gjermane nuk u përgjigj ashpër si presidenti francez Emmanuel Macron, por e injoroi herë me heshtje, herë me fjalë të matura angazhimin në inciativën e Trumpit. Ashtu siç është konceptuar, ky “Bord i Paqes” më shumë është klub personal i Trumpit se sa forum për zgjidhje të konflikteve. Ky është këndvështrimi i politikanëve gjermanë. Po flas për ata që qeverisin dhe një pjesë të mirë të opozitës (të Gjelbrit, e Majta).
E djathta radikale është për hyrje në këtë bord. Kjo nuk është ndonjë befasi, sepse e djathta radikale e prirë nga AfD është edhe për largim nga NATO, nga BE, për ndërprerjen e ndihmave ndaj Ukrainës dhe ëndërron të përqafojë Vlladimir Putinin. Mbi të gjitha qeveritarët gjermanë e shohin si qyfyr faktin që në të ashtuquajturiin “Bordi i Paqes” vendos vetëm një njeri dhe vetëm një njeri ka të drejtë vetoje: ai është Donald Trump. Në Statutin e “Bordit të Paqes” emri i Trumpit përmendet mbi 30 herë. Dhe ai është shef i përjetshëm i kësaj trupe, pra edhe pasi t’i përfundojë mandati i dytë në Shtëpinë e Bardhë.
Gjermania është fuqia e tretë ekonomike në botë dhe ndërkohë ndan buxhet për NATO-n po aq sa Shtetet e Bashkuara të Amerikës - rrjedhimisht në Berlin nuk ekziston gatishmëria për nënshtrim. Në fjalimin e tij në parlament, Merz tha: „Si shtete demokratike, ne jemi partnerë dhe aleatë dhe jo vartës”. Këtë mund ta thonë shtete të fuqishme si Gjermania. Shtete si Shqipëria e Kosova janë në pozicion tjetër, më të vështirë.
5.
Tensionet e shkaktuara pas kërkesave ultimative të Trumpit që europianët të pranojnë që Grenlanda t’i takojë SHBA-së, kërcënimi i tij i sërishëm me tarifa ndëshkuese doganore dhe fjalimi në Davos, i cili ishte një monolog me mungesë respekti ndaj europianëve, kanë shkaktuar shumë padurim te qeveritë e vendeve europiane. Shenjat e para të këtij nervozizmi shihen te afrimi i Kanadasë me Kinën, te vizita e kryeministrit britanik në Pekin pas 8 vitesh dhe nënshkrimi i marrëveshjes për tregti të lirë mes BE-së dhe Indisë (ndonëse nënshkrimi këto ditë ishte rastësi, pasi që negociatat po zhvilloheshin qe mbi 20 vjet).
Marrëveshja me Indinë premton më shumë investime europiane dhe një zgjerim të madh të gamës së produkteve në dyqanet indiane për 1,45 miliardë banorë të saj. Sipas BE-së, India ka ofruar lehtësime që nuk ia ka dhënë kurrë më parë asnjë partneri tjetër të huaj, duke hequr ose ulur drastikisht tarifat doganore. Dogana për makinat do të ulet gradualisht nga 110 për qind në 10 për qind. Për verën, tarifa do të përgjysmohet menjëherë nga 150 për qind në 75 për qind, me synimin final prej 20 për qind. BE parashikon që eksportet drejt Indisë të dyfishohen deri në vitin 2032. Aktualisht në Indi operojnë rreth 6000 kompani europiane me 3 milionë vende pune.
6.
Krahas sfidave në politikën e jashtme, qeveria e kancelarit Merz, e cila përbëhet nga konservatorët e tij (CDU) dhe socialdemokratët (SPD) dukshëm të dobësuar, po ballafaqohet me rritjen e të djathtës ekstreme, e cila përfaqësohet nga partia Alternativa për Gjermaninë (AfD). Këtë vit në 5 krahina gjermane (lande) do të mbahen zgjedhjet për parlamentet rajonale. A mund të arrijë ndonjë sukses spektakolar e djathta ekstreme? Ky rrezik ekziston.
Anketat e fundit tregojnë se Alternativa për Gjermaninë mund të marrë 25,2 për qind të votave po të mbaheshin sot zgjedhjet parlamentare në nivel nacional. Domethënë kemi një garë kokë më kokë me partinë konservatore (CDU) të kancelarit Merz. Interesante do të jenë sidomos zgjedhjet për parlamentin rajonal në landin Sachsen-Anhalt në shtator, ku ekziston mundësia që Alternativa për Gjermaninë të arrijë një shumicë parlamentare dhe për herë të parë të marrë pushtetin në një krahinë gjermane. Kjo parti synon para së gjithash të ashpërsojë politikat e emigracionit, të dëbojë sa më shumë refugjatë, veçanërisht ata që nuk kanë status të rregulluar. Refugjatët që mbesin në Gjermani, ajo dëshiron t’i detyrojë të jetojnë në periferi të qyteteve dhe të punojnë në mal. Gjuha e AfD-së është agresive (sidomos ndaj myslimanëve), nganjëherë edhe revizioniste ndaj të kaluarës gjermane. Ka aktivistë hebraikë, të cilët thonë se po fitoi kjo parti, ata nuk do jetojnë më në Gjermani. Aktualisht asnjë parti gjermane nuk është e gatshme të bashkëpunojë me AfD-në. Rreth saj ekziston një “Brandmauer”, një mur zjarri.
Me shpresën se mund të kthejë një pjesë të votuesve, të cilët kanë ikur te AfD, qeveria e kancelarit Merz ka ashpërsuar mjaft qasjen ndaj azilkërkuesve. Janë shtuar kontrollet në vijën kufitare. Këtë e ka bërë edhe BE si tërësi. Vitin që shkoi në BE kanë kërkuar azil 180 mijë persona - kjo është shifra më e ulët që nga viti 2021. Në Gjermani numri i azilkërkuesve është përgjysmuar.
7.
Shkundullimat gjeopolitike, tensionet ndërkombëtare, kërcënimet e Donald Trumpit me tarifa doganore, por edhe mungesa e reformave brenda Gjermanisë kanë çuar në stagnim ekonomik të këtij vendi. Së fundi Merz akuzoi gjermanët se janë bërë dembelë. Për çfarë e kishte fjalën kancelari? Punëtorët gjermanë gjatë vitit nuk shkojnë në punë rreth 3 javë me arsyetimin se janë të sëmurë. Kjo është shenjë dembelie, sipas kancelarit. Ai pyeti: Si është e mundur të mos punohet tri javë? Ndonëse vend kapitalist, Gjermania i ka disa zakone pothuaj socialiste: për shembull mjafton t’i telefononi mjekut, t’i thuani se jeni i sëmurë dhe mund të qëndroni në shtëpi deri në 5 ditë. Sigurisht që këtu ka shumë keqpërdorime. Sidomos socialdemokratët nuk janë shumë të gatshëm të shkurtojnë të mirat nga sistemi social. Nga ky sistem përfiton sidomos klientela e tyre politike. Kjo është njëra anë e problemit në Gjermani. Ana tjetër: të pasurit ose mbesin të pasur, ose bëhen edhe më të pasur. Shanset për ngjitje në shkallën sociale mbesin të vogla.
Në Gjermani, numri i njerëzve super të pasur po rritet me shpejtësi - 3900 individë zotërojnë pothuajse një të tretën e të gjithë pasurisë financiare. Vetëm dy vende në botë kanë më shumë super të pasur se Gjermania. Bëhet fjalë për njerëz me një pasuri financiare prej më shumë se 100 milionë dollarë. Brenda një viti, numri i tyre u rrit me 500 persona, ndërsa pasuria e këtij grupi u rrit me 16 për qind, sipas Global Wealth Report 2025 të Boston Consulting Group (BCG).
8.
Merz thotë se Gjermania edhe më tutje do të ketë nevojë për fuqi punëtore. Ky trend do të vazhdojë nëse merret parasysh mplakja e popullsisë në Gjermani. Ky vend ka marrë sidomos në dekadën e fundit mijëra mjekë, infermierë, inxhinierë nga Ballkani - dhe i ka marrë falas. Kësisoj arrijmë te pyetja: ç’qëndrim do të mbajë qeveria gjermane e kancelarit Merz ndaj Ballkanit? Në takimin fundit në kuadër të Procesit të Berlinit, i cili u mbajt në Londër në tetor të vitit të kaluar, Merz ju drejtua liderëve të Ballkanit me këto fjalë: “Duam t’ju kemi në BE”. Sa e bindshme tingëllon kjo deklaratë?
Ndaj kësaj pyetjeje mund të ketë një kundërpyetje: sa janë të bindshme shtetet e Ballkanit në politikat e tyre për anëtarësim në BE? Lexova së fundi kryeministrin e Shqipërisë, i cili tha: Kështu siç jemi, nuk i plotësojmë kushtet për të hyrë në BE. Kjo vlen edhe për shtete të tjera të rajonit. Megjithatë, për shkak të ndryshime dramatike në arenën gjeopolitike, e edhe për shkak të agresionit rus në Ukrainë, ekziston mundësia që BE të gjejë një model për integrim të vendeve të Ballkanit. Nuk do të ishte anëtarësi e plotë, por një lloj anëtarësie e klasit të dytë, me qasje në fonde, në tregun e përbashkët ekonomik dhe të punës, por pa të drejta politike apo me të drejta të kufizuara politike në Bruksel. Në këtë skenar, ballkanasit do të uleshin në Bruksel në një sofër të vogël për maçokë, ndërsa në tavolinën e madhe do qëndronin tigrat e deritanishëm europianë. Aty do të merreshin edhe vendimet e mëdha.
BE vështirë mund të arsyetojë pranimin e Ukrainës - presidenti jorealist Vollodimir Selenski kërkon që kjo të bëhet më 2027 - duke injoruar vendet e Ballkanit.
Ekziston rreziku që status kuoja të vazhdojë - siç jemi dëshmitarë nga viti 2003, kur BE mbajti Samitin e Selanikut dhe u premtoi vendeve të Europës Jugolindore një perspektivë të hyrjes në BE. Për ironi, hoteli ku qe mbajtur samiti para gati 33 viteve, ndërkohë i është shitur një oligarku rus.
(Ky tekst bazohet në pjesën më të madhe në një intervistë dhënë televizionit A2 & CNN në Tiranë). (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
