Komisionerja për Zgjerimin e Bashkimit Evropian, Marta Kos, ka vlerësuar progresin e Shqipërisë në procesin e integrimit europian, duke e renditur vendin mes kandidatëve që po avancojnë më shpejt drejt anëtarësimit në BE.
Në fjalën e mbajtur në Konferencën e Ambasadorëve të Kroacisë, Kos deklaroi se viti 2026 pritet të jetë një vit rekord për zgjerimin e BE-së, ndërsa theksoi se Shqipëria ka kaluar me sukses standardin kyç të sundimit të ligjit dhe ka nisur procesin e mbylljes së kapitujve negociues.
“Shqipëria sapo ka kaluar standardin e rëndësishëm të përkohshëm për sundimin e ligjit dhe ka filluar mbylljen e kapitujve”, u shpreh ajo.
Komisionerja nënvizoi se zgjerimi i BE-së nuk është më vetëm një proces administrativ, por një domosdoshmëri gjeopolitike për forcimin e sigurisë dhe stabilitetit të kontinentit. Sipas saj, vendet kandidate duhet të tregojnë jo vetëm përputhje me legjislacionin europian, por edhe angazhim të qartë ndaj vlerave, sigurisë dhe interesave strategjike të Bashkimit Evropian.
Kos theksoi gjithashtu se BE-ja po diskuton mënyra të reja për integrimin gradual të vendeve kandidate, duke u dhënë atyre përfitime konkrete para anëtarësimit të plotë, në sektorë strategjikë si energjia, transporti dhe tregtia.
Sipas saj, Shqipëria, Mali i Zi, Ukraina dhe Moldavia janë ndër vendet që po shënojnë progresin më të madh në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
Fjala e plotë e komisioneres për zgjerimin Marta Kos
Pse zgjerimi i BE-së sot është më shumë sesa thjesht zgjerimi i Unionit tonë? Çfarë duhet të bëjmë për t'u përgatitur për anëtarët e rinj? Si mund ta pajtojmë nevojën për kohë për zbatimin e reformave me urgjencën gjeopolitike për të stabilizuar kontinentin tonë?
Shkëlqesi, Zonja dhe Zotërinj,
Është një kënaqësi e madhe të jem këtu me ju sot. Për të ndarë mendimet e mia mbi zgjerimin e BE-së dhe për të dëgjuar nga ju se si e shihni një Evropë të zgjeruar që po merr formë.
Kroacia është ende shteti anëtar më i ri i Unionit tonë, megjithatë, arritjet tuaja në 13 vitet e fundit janë të jashtëzakonshme. Ju jeni sot një faktor stabilizues politik dhe ekonomik në Ballkanin Perëndimor dhe në Unionin tonë në tërësi.
Rritja juaj reale e PBB-së në 7 vitet e fundit ishte më e larta në Evropë; ju jeni anëtarësuar në Euro dhe Shengen vetëm dhjetë vjet pas anëtarësimit tuaj.
Dhe kroatët po e zgjedhin përsëri gjithnjë e më shumë Kroacinë. Krahasuar me vitin 2019, largimet janë pothuajse përgjysmuar, ndërsa kroatët që kthehen në shtëpi janë rritur me më shumë se 50%.
Me 75% të mbështetjes publike për anëtarësimin në BE, Kroacia në Bashkimin Evropian është një histori suksesi e jashtëzakonshme.
Një shembull për ata që duan të bashkohen.
Ju e keni realizuar premtimin e anëtarësimit në BE. Premtimin se integrimi do të sillte stabilitet, investime dhe një jetë më të mirë për qytetarët tuaj.
Një premtim që vazhdon të tërheqë.
Sot, zgjerimi i BE-së ka të bëjë me shumë më tepër sesa thjesht zgjerimin e Unionit tonë.
Zgjerimi i BE-së ka të bëjë me llojin e Evropës që aspirojmë të jemi nesër.
Në një botë ku përballemi me presione nga Lindja dhe Perëndimi, ku aleancat e vjetra po veniten dhe po shfaqen të reja, ku varësitë po shndërrohen në armë dhe ku po përjetojmë sulme të drejtpërdrejta ndaj demokracisë dhe mënyrës sonë të jetesës, të bëhemi më të fortë së bashku është aseti ynë më i madh.
Lënia e zonave gri në kontinentin tonë na ekspozon të gjithëve, rrit pasigurinë, na bën më të prekshëm.
Kjo është arsyeja pse zgjerimi sot nuk ka të bëjë me rritjen e Unionit tonë.
Zgjerimi ka të bëjë me bërjen tonë më të fortë.
Bëhet fjalë për krijimin e një Evrope të aftë për të siguruar interesat e veta përballë konkurrencës në rritje me fuqitë e tjera globale.
Në këtë drejtim, ne mund të kemi sukses vetëm nëse stabilizojmë kontinentin tonë dhe i sjellim brenda BE-së ato vende kandidate që përmbushin angazhimet e tyre. Sepse asnjë vend evropian nuk do të ishte në gjendje të vepronte i vetëm.
Sot është ora e Evropës.
Dhe zgjerimi po rimerr rolin e tij si stabilizues gjeopolitik i Evropës. Dhe ne po ia dalim mbanë.
Viti 2026 pritet të jetë një vit rekord për progresin në zgjerimin e BE-së.
8 muaj nga fillimi i vitit - ne kemi hapur dhe mbyllur tashmë më shumë kapituj negociues sesa në çdo vit në 25 vitet e fundit.
Ky momentum i ri nxitet nga fqinjësia e afërt e Kroacisë.
Mali i Zi tani ka mbyllur më shumë se gjysmën e kapitujve të negociatave dhe shtetet anëtare kanë filluar të përgatisin traktatin e anëtarësimit.
Shqipëria sapo ka kaluar gjithashtu kriterin e përkohshëm shumë të rëndësishëm mbi sundimin e ligjit dhe ka filluar mbylljen e kapitujve.
Ukraina dhe Moldavia kanë bërë përparim të konsiderueshëm teknik në të gjithë acquis-in e BE-së gjatë dy viteve të fundit. Tani është koha që Shtetet Anëtare tona të përputhen me zbatimin e reformave të të dy vendeve, me një hapje zyrtare të të gjitha grupeve të mbetura negociuese.
Dhe më vonë këtë javë, Islanda do të votojë për rifillimin e negociatave të pranimit. Tashmë pjesë e Tregut të Përbashkët, ajo mund të përfundojë negociatat e pranimit brenda një deri në dy vjetësh.
Dua gjithashtu që vendet e tjera kandidate t'i bashkohen këtij grupi të vendeve në krye. Dhe ato mund ta bëjnë këtë, nëse duan të tregojnë të njëjtën vendosmëri për të përmbushur angazhimet e tyre dhe për të ndërtuar besim me të gjitha shtetet tona anëtare.
Por në botën e sotme, ky besim ndërtohet mbi shumë më tepër sesa thjesht miratimin e legjislacionit evropian.
Më shumë se kurrë, bëhet fjalë edhe për zgjedhjet strategjike që bëjnë vendet, në energji, transport, tregti, si dhe në mbrojtje dhe siguri.
Vendet kandidate duhet të zgjedhin vërtet Evropën. Sigurinë tonë të përbashkët. Vlerat tona të përbashkëta.
Zonja dhe Zotërinj,
Zgjerimi sigurisht nuk ka të bëjë vetëm me përgatitjen e kandidatëve tanë.
Ka të bëjë po aq shumë me përgatitjen e Unionit tonë.
Për këtë, ne duhet të forcojmë mbështetjen e shteteve tona anëtare.
Në shumë mënyra, jemi kthyer në fund të viteve 1990, kur Sllovenia dhe shumë vende të tjera po përgatiteshin për anëtarësim në BE.
Në atë kohë, udhëheqësit evropianë u mblodhën në Helsinki në vitin 1999 për të përcaktuar se çfarë duhej bërë që BE-ja të ishte e gatshme për zgjerimin më të madh në historinë tonë.
Një proces i ngjashëm ka filluar tashmë. “Momenti i Helsinkit” i brezit tonë po afron.
Në tetor, udhëheqësit evropianë do të takohen në Këshillin Evropian për të diskutuar zgjerimin.
Kjo është arsyeja pse, në shtator, për të përgatitur diskutimin e liderëve evropianë, Komisioni do të paraqesë idetë e tij se si duhet të përgatitet Bashkimi Evropian ndërsa vendet kandidate i afrohen vijës së finishit të negociatave të pranimit.
Sipas mendimit tim, duhet të adresojmë katër çështje për të ndërtuar konsensus në nivelin më të lartë për të mirëpritur shtetet e reja anëtare.
Së pari, duhet të kuptojmë ndikimin që mund të kenë të sapoardhurit. Dhe aty ku ndikimi rrezikon të jetë i dëmshëm për Shtetet Anëtare, ne duhet të veprojmë për të mbrojtur interesat e tyre.
Ne kemi përvojë me masa të gjera kalimtare për t'u siguruar që integrimi i të sapoardhurve të shkojë pa probleme. Dhe duhet të sigurohemi që buxheti i BE-së të mund të vazhdojë të financojë prioritetet tona.
Së dyti, duhet të diskutojmë reformat e brendshme të nevojshme që një Bashkim më i madh të mbetet i aftë të veprojë dhe të jetë i shkathët për t'u përshtatur me shpejtësi në dritën e krizave.
Lajmi i mirë është se Traktatet aktuale na japin tashmë hapësirë të konsiderueshme për të përmirësuar mënyrën se si marrim vendime dhe si funksionojnë institucionet tona.
Ne duhet ta përdorim këtë për ta bërë vendimmarrjen më të thjeshtë dhe më fleksibile. Kjo mund të nënkuptojë gjithashtu zvogëlimin e numrit të fushave ku një Shtet Anëtar i vetëm mund të bllokojë të gjithë të tjerët. Kjo mund të nënkuptojë gjithashtu zvogëlimin e institucioneve tona.
Dhe aty ku jo të gjithë janë të gatshëm të ecin përpara së bashku, grupe më të vogla të Shteteve Anëtare mund të marrin drejtimin, siç e kemi parë tashmë me Shengenin dhe euron.
Së treti, çdo anëtar i ri duhet ta bëjë Evropën më të fortë – politikisht, ekonomikisht dhe në sigurinë tonë.
Kjo fillon me sundimin e ligjit. Ne kemi nevojë për një histori të provuar në përmbushjen e reformave dhe angazhimeve të anëtarësimit.
Por duhet të shkojmë një hap më tej. Duhet të sigurohemi që të mos lejojmë që të hyjnë kuajt e Trojës. As sot, as pas 10 apo 20 vjetësh.
Përvoja e kohëve të fundit ka treguar se mund të kërkohen masa mbrojtëse më të forta për të parandaluar - dhe nëse është e nevojshme për të korrigjuar - shkeljet e parimeve dhe vlerave themelore të Unionit tonë.
Masa të tilla janë të domosdoshme, jo të këndshme për t’u marrë.
Kjo është thelbësore për të ndërtuar besim dhe unitet brenda Unionit tonë për të pranuar anëtarë të rinj.
Së katërti, zgjerimi i BE-së duhet të evoluojë për t'iu përgjigjur realiteteve të sotme.
Përgatitja për anëtarësim në BE kërkon kohë. Por koha është ajo që kundërshtarët tanë nuk u japin më kandidatëve tanë. Ata nuk presin me durim ndërsa vendet kandidate përfundojnë një proces njëzetvjeçar pranimi. Ata investojnë. Ata ushtrojnë presion politik. Ata ndërtojnë varësi. Ata shfrytëzojnë pasigurinë.
Prandaj, duhet të largohemi nga një logjikë "gjithçka ose asgjë" në zgjerim. Na duhet një qasje më e strukturuar për të kapërcyer kohën që nuk kemi më. Duhet të kërkojmë mënyra më ambicioze për integrim gradual.
Ne duam t'u sjellim përfitimet e Unionit tonë vendeve kandidate përpara anëtarësimit, në mënyrë që ato të mund të mbrohen më mirë nga presionet e jashtme. Përfitime të tilla duhet të përqendrohen në sektorët strategjikë që u shërbejnë si anëtarëve aktualë, ashtu edhe atyre të ardhshëm. Por parimi mbetet i pandryshuar: përfitimet vijnë me respektimin e angazhimeve dhe reformave.
Tashmë ka një numër rastesh ku kandidatët përfitojnë disa përfitime nga anëtarësimi në BE edhe para se të anëtarësohen. Tashmë, kompanitë në Shkup, Podgoricë ose Beograd mund të përdorin Zonën e Vetme të Pagesave në Euro për të transferuar para falas. Ukraina dhe Moldavia janë plotësisht të sinkronizuara me rrjetin elektrik të BE-së.
Këto janë hapa pozitivë. Por nuk mjaftojnë.
Nuk mund të presim deri në ditën e anëtarësimit për të filluar lidhjen e anëtarëve tanë të ardhshëm me sistemet nga të cilat varen Unioni ynë dhe Shtetet e tij Anëtare.
Bota ka ndryshuar. Dhe zgjerimi duhet të ndryshojë bashkë me të.
Nëse ndërtojmë konsensus rreth këtyre katër elementëve, mund ta bëjmë përsëri zgjerimin një instrument të suksesshëm të fuqisë evropiane.
Për Kroacinë, kjo do të jetë hera e parë që do të vendosni për hyrjen e anëtarëve të rinj.
Dhe jam i bindur se ju do të jeni ndër ata që do ta formësojnë këtë debat.
Si fqinj i disa vendeve kandidate, mbështetja juaj për zgjerimin dhe për një proces të bazuar në arritjet individuale të kandidatëve është thelbësore.
Si sllovenë dhe kroatë, ne kemi një përgjegjësi të veçantë për të ndihmuar në avancimin e integrimit të Evropës Juglindore.
Shumë prej nesh e kujtojnë kohën kur kufijtë e këtij rajoni kishin shumë më pak rëndësi në jetën e përditshme të njerëzve. Përfshirja e Evropës Juglindore në BE është mënyra më e sigurt për t'i bërë kufijtë të kenë përsëri më pak rëndësi dhe për të vazhduar pajtimin e rajonit. Dhe për të rritur sigurinë e popullit tonë.
Pres që kjo frymë të mbizotërojë ndërsa punoni me Malin e Zi për të zgjidhur çështjet dypalëshe të mbetura përpara anëtarësimit të tij. Mund të mbështeteni në mbështetjen time të fortë personale në këto përpjekje.
Nëse i bëjmë siç duhet zgjerimet e ardhshme, do të kemi riformësuar perspektivën politike dhe të sigurisë së kontinentit tonë.
Ne do të kemi bërë një hap të madh drejt një Evrope të pavarur.
Në këtë detyrë historike, Kroacia ka një rol qendror për të luajtur.
Ne mbështetemi tek ju. Për ta bërë siç duhet. Dhe për ta bërë të ndodhë.
Ju uroj një konferencë të suksesshme dhe frymëzuese.
Faleminderit shumë. (A2 Televizion)
A2 CNN Livestream
MUND TE LEXONI GJITHASHTU
